Παρασκευή, 30 Νοεμβρίου 2007

Το μέλλον μας μπορεί να 'ναι δίπλα μας!

Δίδυμοι πλανήτες είναι σύμφωνα με τα ευρήματα της ευρωπαϊκής αποστολής Venus Express η Αφροδίτη και η Γη.

Η παράλληλη ιστορία τους, όμως, διακόπηκε βίαια. Η καλλονή του ηλιακού μας συστήματος εξελίχθηκε σταδιακά από έναν παράδεισο γεμάτο νερό σε μια φρικτή κόλαση.

Κι αυτή η μεταμόρφωση προήλθε από τη φρενήρη δράση του φαινομένου του θερμοκηπίου, που δεν περιόρισε τη δράση του μόνο στον δικό μας πλανήτη.

Kεραυνοί φωτίζουν συχνά την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, τονίζοντας τις ομοιότητες με τη Γη.

Μόνο που σήμερα η επιφάνειά της είναι ζεστή και άνυδρη, η ατμόσφαιρά της αποτελείται από διοξείδιο του άνθρακα και σύννεφα θειικού οξέος περιβάλλουν τον πλανήτη. Μήπως η παρατήρησή της αποτελεί μια πρόγευση για το δικό μας ζοφερό μέλλον;

Από τα "Φωτογραφήματα" της "Καθημερινής".
http://www.kathimerini.gr/



Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2007

Ένας αξιοπρεπής Έλληνας!

"Ο Στηβ Λάλας επιστρέφει στην Ελλάδα
Είχε συλληφθεί το 1993 στις ΗΠΑ για κατασκοπεία.
Στην Ελλάδα επιστρέφει αύριο, σχεδόν 15 χρόνια μετά τη σύλληψή του από τις διωκτικές αρχές των ΗΠΑ με την κατηγορία ότι υπέκλεπτε απόρρητα έγγραφα από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα και τα παρέδιδε στην ελληνική κυβέρνηση, ο Στηβ Λάλας. Ο Λάλας καταδικάσθηκε το 1993 σε φυλάκιση 168 μηνών και σε καθεστώς επιτήρησης για 5 χρόνια. Εξέτισε την ποινή φυλάκισης και βρισκόταν υπό επιτήρηση στις ΗΠΑ τα τελευταία 2,5 χρόνια. Επειτα από έγγραφη διαβεβαίωση του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Σωτήρη Χατζηγάκη προς τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ ότι η Ελλάδα αναλαμβάνει την εκτέλεση οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης προς την κατεύθυνση της επιτήρησης, όπως αυτή ορίζεται στο «Διακανονισμό για τη Μεταφορά με Επιτηρούμενη Αποδέσμευση», που υπεγράφη μεταξύ του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης και του Στηβ Λάλας, κατέστη εφικτή η επιστροφή του στη χώρα μας. Αναμένεται να αφιχθεί στην Αθήνα στις 8 π.μ. την Κυριακή και στις 12.30 μ.μ. θα αναχωρήσει αεροπορικώς για Καβάλα, όπου ζει η οικογένειά του.
Η υπόθεση Στηβ Λάλας είναι η πιο πολύκροτη υπόθεση κατασκοπείας υπέρ της Ελλάδας και η αποκάλυψη της δράσης του θεωρείται ενδεικτική ερασιτεχνικών χειρισμών και σωρείας λαθών από την ΕΥΠ. Οπως ο ίδιος είχε αποκαλύψει σε συνέντευξη στην εκπομπή «Φάκελοι» του Αλέξη Παπαχελά, προσεγγίσθηκε από Ελληνες για πρώτη φορά το 1977, όταν υπηρετούσε στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη. Το 1985, έπειτα από θητεία ενός έτους στο Βελιγράδι, μετατέθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί ταξίδευε στην Καβάλα για να δει την οικογένειά του και συναντούσε το σύνδεσμό του στην ΕΥΠ, δίνοντας απόρρητα στοιχεία
και πληροφορίες. Το 1989 μετατέθηκε στην Ταϊβάν και το Δεκέμβριο του 1990 μετακινήθηκε στη Μονάδα Επικοινωνίας και Προγραμμάτων της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα. Συνέχισε να παραδίδει απόρρητα σήματα και πληροφορίες στην ΕΥΠ. Ο επιπόλαιος χειρισμός και η κοινοποίηση μιας πληροφορίας που έδωσε για το Σκοπιανό, το Φεβρουάριο του 1993, στάθηκε η αφορμή για την αποκάλυψη της δράσης του. Τον Απρίλιο του 1993 του ζητήθηκε να ταξιδέψει στην έδρα του FBI στη Βιρτζίνια, δήθεν για να ενημερωθεί για ένα σημαντικό θέμα, σχετικά με τρομοκρατία.
Μόλις έφθασε εκεί, συνελήφθη."
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_politics_0_24/11/2007_250241


"Πώς κάηκε ο χρυσός πράκτορας.
ΛΟΥΚΑΣ ΔΗΜΑΚΑΣ

«Άμα πιάστηκα δεν με γνώριζαν. Δηλαδή είπαν πως δεν με ξέρουν και αυτό μου κακοφάνηκε πάρα πολύ. Πρέπει ο ένας να βοηθά τον άλλο. Ζήτω η Ελλάς, φίλε.
Ζήτω η πατρίδα».

Η κραυγή απόγνωσης του Έλληνα κατασκόπου Στηβ Λάλας στο Mega συγκλόνισε δεκάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας προχθές το βράδυ. Ένας απ' αυτούς όμως χρειάστηκε υπνωτικά χάπια προκειμένου να ηρεμήσει ύστερα από ένα πολύωρο κλάμα...
Ήταν ο άνθρωπος που πριν από 24 χρόνια, στη Σμύρνη, στρατολόγησε στην τότε ΚΥΠ, τον ελληνικής καταγωγής Αμερικανό λοχία Στηβ Λάλας που υπηρετούσε τη θητεία του στο τμήμα τηλεπικοινωνιών του χερσαίου στρατηγείου Ν.Α. Ευρώπης του ΝΑΤΟ. Εδώ και οκτώ χρόνια, από τις 3 Μαΐου του 1993 που συνελήφθη «ο Σταύρος» για κατασκοπεία εις βάρος των ΗΠΑ, ο απόμαχος, σήμερα, πράκτορας που τον στρατολόγησε, δεν βρίσκει ησυχία: Τον «έδωσαν» είτε από σκοπιμότητα ­ «για χρήματα» ­ είτε από επιπολαιότητα πιστεύει ο
55χρονος πρώην πράκτορας. Και υπαινίσσεται, μιλώντας στα «ΝΕΑ», υπηρεσιακά ή πολιτικά πρόσωπα της τότε εποχής.
Ο στρατηγός Γρυλλάκης, που έφερε το θέμα στην επιφάνεια με τη συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά, προσθέτει και έναν ακόμα λόγο: να καρφώθηκε η υπόθεση «από την εσωκομματική αντιπολίτευση για να δημιουργήσουν προβλήματα στον Μητσοτάκη».
Εκδοχή όμως που αρκετοί από τους γνωρίζοντες πρόσωπα και πράγματα της εποχής δεν δείχνουν να συμμερίζονται. Ούτε όμως και ο ίδιος ο κ. Ν. Γρυλλάκης φαίνεται να υιοθετεί το σενάριο αυτό, αφού σε άλλο σημείο ρίχνει ευθύνες για τη διαρροή στους ανθρώπους που γνώριζαν την υπόθεση ­ τρία στελέχη της ΕΥΠ και η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών.
«Αν είναι δυνατόν να τα έμαθαν οι Αμερικανοί διά της επιφοιτήσεως του Αγίου Πνεύματος...», είπε δηκτικά ο κ. Γρυλλάκης για την πληροφορία που είχε η Ουάσιγκτον ότι (δήθεν) είχε βγει κονδύλι για τον Στηβ Λάλας.

Μια άλλη έκδοση του σεναρίου αυτού θέλει υψηλό κυβερνητικό αξιωματούχο («κάποιος ή κάποια υφυπουργός», ανέφερε ο Αλ. Παπαχελάς) να βρέθηκε, σε επαφή του (της) με Αμερικανό παράγοντα, να... γνωρίζει λεπτομερώς άκρως απόρρητες πληροφορίες και σχέδια των ΗΠΑ.
Οι Αμερικανοί πονηρεύτηκαν, άρχισαν έρευνες και σιγά σιγά ξεδίπλωσαν το κουβάρι και έφτασαν στον Ελληνοαμερικανό υπεύθυνο, τότε, για τις τηλεπικοινωνίες της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα.
Ένας ιδιαίτερα έμπειρος στην δράση των μυστικών υπηρεσιών και γνώστης πολλών παρασκηνίων έχει μια... μουσική εκδοχή για τον δράστη: «Θα σας θυμίσω τον στίχο "Σπίτι μου - σπιτάκι μου και φτωχοκαλυβάκι μου"», λέει και διευκρινίζει ότι το «φτωχοκαλυβάκι» έγινε βίλα σε νησί ­ «κι ο νοών νοήτω», συμπληρώνει.

Οι κίνδυνοι


Τους κινδύνους όμως για τον πολύτιμο πράκτορα της Ελλάδας είχε προβλέψει ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ κ. Κ. Τσίμας από το 1989 όταν, ως ευρωβουλευτής τότε, έμαθε εξωϋπηρεσιακώς ότι η «πηγή - χρυσωρυχείο» για την Ελλάδα είχε πιεστεί να πάρει μετάθεση για την Αθήνα. Γνωρίζοντας, όπως έλεγε τότε σε στενό κύκλο, τις καλές σχέσεις ορισμένων στελεχών της Ν.Δ. με τις ΗΠΑ σχολίασε με πίκρα:
«Τον κάψανε τον άνθρωπο...».
Η επιβεβαίωση ήρθε, δυστυχώς, 4 χρόνια μετά, όταν διοικητής της ΕΥΠ ήταν ο κ. Π. Μπαλές. Ο τότε διοικητής και άλλοι τρεις πράκτορες ήξεραν για τον Λάλα: τον συναντούσαν αρκετά συχνά σε ένα διαμέρισμα στου Ζωγράφου ­ ειδικά νοικιασμένο γι' αυτόν τον σκοπό από την ΕΥΠ. Ένας από αυτούς άρχισε να κάνει «άτσαλη» χρήση των πληροφοριών Λάλα ­ «τις μοίραζε στους υπουργούς φτιάχνοντας το προφίλ του και δεν έπαιρνε μέτρα ­ ίσως κάποια στιγμή να το σκέφτηκε κι αλλιώς», λέει παράγοντας της εποχής που γνωρίζει πρόσωπα κ
αι πράγματα...
Πώς όμως έφθασαν τα πράγματα εκεί; Όλα ξεκίνησαν την άνοιξη του 1977 στην Τουρκία. Ένας από τους πράκτορες της ΚΥΠ, που δρούσε με διπλωματική ιδιότητα, γνώρισε σε κοινωνική εκδήλωση τον Στίβ Λάλας ­ «τον Σταύρο» ­ από 2-3 άλλους Έλληνες που υπηρετούσαν στα ΝΑΤΟϊκά στρατηγεία της Σμύρνης.
«Όλο για την πατρίδα μιλούσε», λέει στα «ΝΕΑ». «Για την Κύπρο, "για τους εχθρούς μας τους Τούρκους που μας ξεσπίτωσαν απ' τη Μικρά Ασία" ­ η καταγωγή των γονιών του ήταν από εκεί...», συνεχίζει. «Κάποια στιγμή του είπα: "Σταύρο, τι μπορείς να κάνεις για την πατρίδα;"», τον ρώτησε ένα βράδυ.
«Όλα! Για την πατρίδα όλα!», απάντησε ο Λάλας ­ κι όλα ξεκίνησαν.

Παρέδιδε έγγραφα

Κάθε ημέρα ο νεαρός λοχίας που πίστευε σε πατρίδα και οικογένεια παρέδιδε δεκάδες έγγραφα των ΗΠΑ - «όλα αφορούσαν την Τουρκία, κανένα δεν έθιγε την δεύτερη πατρίδα του», λέει ο χειριστής του.
Το πολύτιμο υλικό έφευγε με διαβάθμιση από το προξενείο ­ «το ήξερε μόνο ο αρχηγός της ΚΥΠ, ο Καλαμάκης και μάλλον ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής και ο Ε. Αβέρωφ».
«Ποτέ δεν ζήτησε τίποτε, ποτέ δεν του τάξαμε τίποτε», τονίζει για την περίοδο 1977-78.
«Είμαι σίγουρος ότι και μετά δεν πήρε φράγκο», λέει.
«Μια φορά που γύρισα στην Ελλάδα με δική μου πρωτοβουλία πήγα σε κάποιους πολύ φτωχούς μακρινούς συγγενείς του δυο-τρία ψευτοδώρα ­ ούτε ένα πεντοχίλιαρο...».
Και επί διακυβερνήσεως ΠΑΣΟΚ, όταν ο Λάλας διαδοχικά βρέθηκε να υπηρετεί στο Βελιγράδι και στην Κωνσταντινούπολη, τον «χειρίζονταν» αποκλειστικά οι διοικητές της ΕΥΠ ­ Γ.
Πολίτης, Κ. Τσίμας. «Ούτε ο τότε πρωθυπουργός Α. Παπανδρέου ήξερε την πηγή. Ποτέ επίσης δεν πήρε χρήματα, σχεδόν ούτε τα μικροέξοδά του», υποστηρίζει στέλεχος που ξέρει τα γεγονότα τουλάχιστον μέχρι το 1989. Βεβαίως, μετά, συμπληρώνει με νόημα: «Κάποιοι μπορεί να έγραφαν ότι του έδιναν...».
Από την Κωνσταντινούπολη ο Λάλας «είχε σηκώσει ό,τι αφορούσε την Τουρκία ­ για τις ΗΠΑ ποτέ: εκτιμήσεις για την αεροπορία της Τουρκίας, για τον φονταμενταλισμό, για σφαγές φοιτητών», θυμάται αρμόδιος της ΕΥΠ. «Στο υπουργείο Άμυνας τρίβουν τα μάτια τους», υποστηρίζει.
Καταδικάστηκε σε 14 χρόνια.
Ο Στηβ Λάλας, 48 χρόνων σήμερα, συνελήφθη στις ΗΠΑ, όταν εκλήθη εκεί δήθεν για υπηρεσιακούς λόγους. Κατηγορήθηκε για κατασκοπεία εις βάρος των ΗΠΑ (διαρροή απορρήτων που αφορούσαν την πολιτική των ΗΠΑ σε Ελλάδα, Τουρκία, Βαλκάνια κ.λπ.). Παραδόξως πάντως, και όπως τεκμηριώνει στα βιβλία του ο δημοσιογράφος κ. Αλ. Τάρκας («Πίσω απ' τις κλειστές πόρτες») η υπόθεση δεν επηρέασε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις
.
Η δίκη του έγινε αργότερα ­ είχε προηγηθεί και απαγωγή - ανάκριση με «ορό αληθείας» της γυναίκας του που σήμερα ζει στην περιοχή της Καβάλας. Η ποινή του είναι 14 χρόνια ­ λόγω του πνεύματος συνεργασίας που επέδειξε μπορεί να βγει πλέον σχετικά γρήγορα.
«Εγώ χθες ξενύχτησα... Νιώθω λίγο υπεύθυνος επειδή στρατολόγησα αυτόν τον αγνό πατριώτη», ξέσπασε χθες ο πρώην πράκτορας:
«Αυτοί που έχουν την πραγματική ευθύνη τι κάνουν; Αυτοί που έχουν την εξουσία τι κάνουν; Πλήρωσαν το δικηγόρο του; Σκέφτηκαν τη γυναίκα του, τα παιδιά του; Πώς ζουν; Έθεσαν το θέμα ποτέ στις ΗΠΑ; Δεν βλέπουν τι κάνει το Ισραήλ; Σε κάθε ευκαιρία, στο υψηλότερο επίπεδο ζητούν πίσω τον Πόλαρντ ­ τον κατάσκοπό τους. Εμείς τι κάνουμε;»."
http://www.tanea.gr/Article.aspx?d=20011213&nid=4211387


Ο Σταύρος Λάλας, γύρισε στην πατρίδα προχτές.

Είδα έναν άνθρωπο, επιτέλους, αξιοπρεπή!
Είδα, επιτέλους, έναν πατριώτη!
Σπανίζει, ξέρετε, η αξιοπρέπεια στους καιρούς μας, καθώς κι ο πατριωτισμός...
Στο χέρι του είναι, να παραμείνει μια μορφή πατριωτική και να μην αφήσει να τον καταντήσουν σοβινιστικό γαϊτανάκι.
Νομίζω, όπως τον είδα κατά την άφιξή του στην πατρίδα, πως θα το κάνει.
Αναβλύζει ένα ήθος, μια εσωτερική ποιότητα, μια δύναμη ψυχής ο άνθρωπος αυτός.
Άλλωστε, μόνον ένας άνθρωπος με υψηλό ήθος και φρόνημα θα μπορούσε να κάνει ό,τι έκανε, χωρίς ιδιοτέλεια, αλλά κινούμενος από γνήσιο πατριωτισμό.
Τώρα, μένει ν' αποδείξει πως διαθέτει και κρίση.

Έχω τη γνώμη πως κάποιοι, ας πούμε, "υπερεθνικιστές", θα πρέπει να τον διαφυλάξουν και να μην τον χρησιμοποιήσουν ως προπαγανδιστικό φλάμπουρο.
Ο Λάλας, με την αναμφίλεκτα πατριωτική και ηρωϊκή στάση του, με την αξιοθαύμαστη αξιοπρέπειά του, θα πρέπει να παραμείνει παράδειγμα πατριωτισμού και υψηλοφροσύνης για όλους τους Έλληνες, και να μην επιτρέψει να τον καταντήσουν μια σοβινιστική καρικατούρα.
Πάντως, φοβάμαι πως ο κίνδυνος δεν είναι οι πάσης φύσεως "ελληναράδες", αλλά οι δημοσιοκάφροι...
Ας ελπίσουμε πως ο Έλληνας αυτός θα εξακολουθήσει να διαθέτει αντιστάσεις και δύναμη ψυχής.

Κάποιοι, αλίμονο, άρχισαν, ήδη, να μεθοδεύουν την κομματική ένταξη του Λάλα, με σκοπό να πολιτευτεί και να κερδίσουν ψηφαλάκια...
Γιατί να καταντήσει ένα ακόμα κομματικό καραγκιοζάκι, αυτός ο έντιμος Έλληνας;
Δεν κάνει να παραμείνει ένας άνθρωπος αξιοπρεπής, ένας πατριώτης, έξω από μικροκομματικές σκοπιμότητες κι αλισβερίσια;
Ναι, ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ, να τον τιμήσει η πατρίδα, να τον στηρίξει ολόψυχα το κράτος.
Να τον εντάξει, τιμητικά, στο στράτευμα και να του δώσει μια σύνταξη, ας πούμε εν
αποστρατεία αντιστρατήγου, να τον απαλλάξει δια βίου, αυτόν και τα παιδιά του, από κάθε φορολογία. Να διορίσει και τα παιδιά του, τιμής ένεκεν, στο δημόσιο.
Αλλά ας μην καταντήσει, κι αυτός, ένα ακόμα κομματικό σούργελο...
Φτάνει πια, χορτάσαμε στα σούργελα, πήξαμε από δαύτους!
Οι έντιμοι, οι αξιοπρεπείς, οι υψηλόφρονες Έλληνες μας λείπουν από τούτον τον τόπο.

Σάββατο, 24 Νοεμβρίου 2007

Η δαιμονοποίηση της θήλειας φύσης.

Η θήλεια θεότητα συμβολίζει, σε όλες τις αρχαίες θρησκείες, τη φύση.
Στην μόνη θρησκεία που δεν νοείται θήλεια θεότητα είναι στον ιουδαϊσμό και τα παράγωγά του. Η αποβολή της θήλειας φύσης από την έννοια της θεότητας στις ιουδαιογενείς θρησκείες έχει να κάνει με τα κοινωνικά στερεότυπα, που εκπροσωπούνται και αντικατοπτρίζονται στην διαμόρφωση των θρησκειών αυτών, όπου ο άντρας θεωρείται κοινωνικά κυρίαρχος και η γυναίκα κατώτερη, μιαρή.
Δεν είναι τυχαίο που το προπατορικό αμάρτημα στην χριστιανική θρησκεία ταυτίζεται με την "χθόνια" θηλυκή φύση, ενώ το άδολο, άμεμπτο, αρσενικό υποκύπτει στην διαβολή με την συνέργια της θηλυκής σαγήνης στις βουλήσεις και τα σχέδια του πονηρού, του ακάθαρτου.
Δεν είναι, επίσης, τυχαίο πως ο Ιησούς αναφέρεται αποκλειστικά στον "Πατέρα - Θεό", εξοβελίζοντας ολοκληρωτικά από την χριστιανική κοσμοθεώρηση την έννοια της μητρός - Φύσης. Ακόμη και την ίδια του την φυσική μητέρα την "χαρίζει" στο (κατώτερο) ανθρώπινο είδος ("Να, η μητέρα σου", λέει στον Ιωάννη την στιγμή του μαρτυρίου, ενώ, όταν έχει συνειδητοποιήσει την θεία φύση του, στο πρώτο θαύμα, που πραγματοποιεί κατά τον γάμο στην Κανά, αναρωτιέται τι, άραγε, τον συνδέει με την φυσική μητέρα του).
Όλη αυτή η κοσμοθεώρηση έχει να κάνει με την εγγραφή του ανθρωπίνου υποκειμένου σε μια θεϊκή τάξη, όπου η θεία βούληση είναι ωσαύτως ισχυρή με την θεία νόηση και μπορεί να παρεμβαίνει αυθαίρετα, κατά το δοκούν, στην συμπαντική τάξη, σε αντίθεση με την κοσμοθεώρηση των αρχαίων θρησκειών, όπου το ανθρώπινο υποκείμενο είναι εγγεγραμμένο σε μια φυσική τάξη πραγμάτων, όπου κυριαρχεί η συμπαντική αρμονία και τάξη, που αντιπροσωπεύεται από την θεά - Φύση.
Αλλά στις ιουδαιογενείς θρησκείες, η ύπαρξη μια τέτοιας θήλειας θεότητας θα έθετε εν αμφιβόλω την παντοδυναμία του άρρενος θεού, γεγονός που θα είχε σοβαρό αντίκτυπο στο κοινωνικοπολιτικό εποικοδόμημα, του οποίου συνεκτικό αρμό και θεμέλιο λίθο αποτελούν οι ιουδαιογενείς θρησκείες.
Εννοείται μία, μοναδική και απόλυτη, αρχή, τόσο επουράνια όσο και, αντιστοίχως, επίγεια, κι η αρχή αυτή δεν θα μπορούσε, κατά την κοσμοθεώρηση αυτή, παρά να είναι αρσενικού γένους.
Ταυτόχρονα, η δαιμονοποίηση της θήλειας φύσης (μην λησμονείτε ότι, κατά την ιουδαιογενή κοσμοθεώρηση, όλα τα κακά πηγάζουν εκ της θήλειας φύσης) ενοχοποιεί και μια σειρά από άλλα πράγματα και έννοιες, όπως ας πούμε εκείνη της ηδονής. Η γυναίκα θεωρείται "σκεύος" κι αυτό αποδεικνύεται περίτρανα απ' το γεγονός ότι η αρσενική θεότητα δεν "κατεβαίνει" στο σαρκικό επίπεδο της γονιμοποίησης, καίτοι η ίδια αυτή θεότητα μέσω του θηλυκού "σκεύους" ενσαρκώνεται κι ενανθρωπίζεται.
Η αρσενική θεότητα, στις ιουδαιογενείς θρησκείες, νομιμοποιεί την διττή, θεανθρώπινη, φύση, αρκεί αυτή να ενσαρκώνεται αποκλειστικά στο ανδρικό πρότυπο. Ο "Θεός - Πατέρας" τίκτει, αλλά η "Μητέρα - Φύση" δεν γονιμοποιείται, παρά μόνον μέσου του Λόγου κι όχι του σπέρματος. Έτσι η φυσική τάξη καθορίζεται αποκλειστικά από την πατρική βούληση και νόηση, χωρίς να απαιτείται η θήλεια συναίνεση.
Η συμπαντική αρμονία καθορίζεται, έτσι, ως γένους αρσενικού και ο ρόλος της θηλυκής υπόστασης είναι χρησιμοθηρικός, κατώτερος, χθόνιος.

Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2007

Το Νομικό Καθεστώς των Θρησκευτικών Κοινοτήτων στην Ελλάδα


Η θρησκευτική ελευθερία στην Ελλάδα κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Συντάγματος και στις σχετικές διεθνείς συμβάσεις που έχει υπογράψει η χώρα μας. Στο άρθρο 13 του Σ. ορίζεται ότι κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα υπό την προστασία των νόμων. Οι μόνοι ανεκτοί κατά το Σύνταγμα περιορισμοί της θρησκευτικής ελευθερίας είναι η απαγόρευση του αθέμιτου προσηλυτισμού και η μη προσβολή της δημόσιας τάξης και των χρηστών ηθών. Η έννοια της «γνωστής» θρησκείας δεν σχετίζεται με το αριθμό των οπαδών ή το βαθμό διάδοσης της. Είναι νομολογιακά διαπλασμένη από το Συμβούλιο της Επικρατείας και σημαίνει τη θρησκεία εκείνη που έχει φανερές και όχι κρυφές δοξασίες, δημόσια διδασκόμενες, η άσκηση της λατρείας της δεν προσβάλει τη δημόσια τάξη και τα χρηστά ήθη και δεν ασκεί προσηλυτισμό με αθέμιτα μέσα.



α) Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος αποτελεί νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου.


β) Η Καθολική Εκκλησία διαθέτει νομική προσωπικότητα (Ν. 2731/99, άρθρο 33)


γ) Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο (ΚΙΣ) και οι Ισραηλιτικές Κοινότητες αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου


δ) Οι Μουφτείες αποτελούν δημόσιες υπηρεσίες. Σε αυτές προΐσταται ο Μουφτής, ο οποίος είναι ανώτατος δημόσιος λειτουργός.


ε) Λοιπές θρησκευτικές κοινότητες. Δεν προβλέπεται κάποιος θεσμικός μηχανισμός «αναγνώρισης» ή «χορήγησης» νομικής προσωπικότητας. Το μόνο σχετικό νομικό πλαίσιο είναι η χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας ευκτήριου οίκου απο το Υπουργείο Παιδείας. Με τη χορήγηση άδειας λειτουργίας χώρου λατρείας, οι θρησκευτικές κοινότητες δεν αποκτούν αυτοδικαίως και νομική προσωπικότητα. Για την απόκτησή της, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προσφεύγουν στα αρμόδια δικαστήρια, επιλέγοντας τη νομική εκείνη προσωπικότητα που επιθυμούν και θεωρούν ότι προσιδιάζει στη δογματική τους διδασκαλία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα.

Πέμπτη, 22 Νοεμβρίου 2007

Ένας υπέροχος κόσμος!

Xρωματιστός και αινιγματικός, μακρινός και άπιαστος, ένας νέος πλανήτης -εκτός ηλιακού συστήματος- αποτυπώνεται στην καλλιτεχνική απεικόνιση διά χειρός Ντέιβιντ Χάρντι. Δεν έγινε κάποια κοσμογονία, απλά ο πλανήτης «γεννήθηκε» για τα ανθρώπινα μάτια τη στιγμή που τον εντόπισαν στο σύμπαν οι επιστήμονες. Τρεις νέους πλανήτες ανακάλυψαν συνολικά Βρετανοί επιστήμονες από τρία Πανεπιστήμια, ένας πλανήτης για κάθε Πανεπιστήμιο. Όλοι τους έχουν το μέγεθος του Δία και τα ονόματά τους είναι WASP-3, WASP-4 και WASP-5.

Από τα «Φωτογραφήματα» της «Καθημερινής»
http://sup.kathimerini.gr/xtra/files/Fotogr/011107/fotograf1.htm

Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2007

Δημοκρατία ή "δημοκρατία";

Η έννοια της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ αναφέρεται στο πολιτικό σύστημα της διακυβέρνησης της πόλης από το ΟΛΟΝ του δήμου.
Αλλά δεν υπάρχει κάποιος τίτλος νομιμοποίησης της αρχής της πλειονοψηφίας.
Δεν είναι, δηλαδή, απαραίτητο ότι οι περισσότεροι κυβερνούν και καλύτερα.
Τέλος πάντων. Ας αφήσουμε την αρχαία αμεσοδημοκρατία, την οποία κατακεραύνωναν οι πολιτικές φιλοσοφίες του Πλάτωνα και του Αρισ
τοτέλη κι ας πάμε στην νόθα, αστικοκαπιταλιστική, δημοκρατία των σχετικών πλειονοψηφιών.
Ερωτώ: αν κάποιος κάνει μια αναγωγή στο σύνολο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, αν αθροίσει, δηλαδή, τις άκυρες και λευκές ψήφους, καθώς και την αποχή, πράγμα που είναι υποχρεωμένος να κάνει στην κοινοβουλευτική δημοκρατία αφού τόσο η λευκή και άκυρη ψήφος, όσο και η αποχή, εκλαμβάνονται ως πολιτική στάση, τότε θα διαπιστώσει ότι μας κυβερνούν ΜΕΙΟΨΗΦΙΕΣ της τάξης του 30% - 32%.
Δηλαδή, έχουμε έναν δήμο, μια πολιτεία, όπου οι επτά, άντε, οι έξι στους δέκα δεν έχουν νομιμοποιήσει την κοινοβουλευτική κυβέρνηση. Αλλά, παρ' όλα αυτά, οι πλασιέδες της (α)πολιτικής μας πουλάνε φύκια για μεταξωτές κορδέλες.

Και τώρα, ας ρίξουμε μια ματιά γύρω μας, στην πιο πεζή και χονδροειδή πραγματικότητα.
Θα δούμε διαφθορά, νεποτισμό, αβυσσαλέες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, ανα
ξιοκρατία, φασίζουσες πρακτικές του ύφους: "αποφασίζομεν και διατάσσουμε", θα δούμε αδικία, φτώχεια, μιζέρια, αθλιότητα, εκμετάλλευση, διάλυση του κοινωνικού ιστού, μικροπολιτική και κομματικά παραμάγαζα, απόλυτη εξουσία του "βαθέος κράτους", διαπλοκή σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις βαθμίδες, απαξίωση των θεσμών και των λειτουργιών του κράτους, "κλίκες" που εναλλάσσονται βάση σχεδίου στην διακυβέρνηση της χώρας, γενικά θα δούμε μια ΤΥΡΑΝΝΙΔΑ δημαγωγών.
Αν αυτ
ό κάποιοι θέλουν να το λένε δημοκρατία, είναι δικαίωμά τους ή διαστροφή τους.
Αλλά, για μένα, δημοκρατία είναι κάτι διαφορετικό.

Είναι εκείνο το πολίτευμα, όπου κυβερνούν στ' αλήθεια οι λαϊκές μάζες, μια δημοκρατία ΛΑΪΚΗ, όπου ο σκοπός είναι η κοινωνική δικαιοσύνη σε όλα τα επίπεδα, όπου κυβερνά το ΟΛΟΝ του δήμου, όπου κυριαρχεί η αξιοκρατία, η ισονομία, η ισοπολιτεία, η κοινωνική αλληλεγγύη, όπου κάθε προσπάθεια των θεσμών και των μηχανισμών του κράτους επικεντρώνεται στο κλείσιμο της ψαλίδας των ανισοτήτων, στην ευμάρεια των πολιτών, ΟΛΩΝ των πολιτών, στην κοινωνική ειρήνη και δικαιοσύνη, στην ευδαιμονία του λαού.
Δημοκρατία, αληθινή δημοκρατία, είναι εκείνο το πολίτευμα όπου κυβερνούν οι ΝΟΜΟΙ, που ψηφίζει το σύνολο του ΔΗΜΟΥ, κι όχι εκείνο στο οποίο κυβερνούν δημαγωγοί, που ψηφίζουν νόμους κατά το συμφέρον τους.

Και να μην πάει το μυαλό κάποιων στην ισοπεδωτική, όπως μας την πέρασαν, εικόνα της προδομένης σοσιαλιστικής επανάστασης των, πάλαι ποτέ, λεγομένων κομμουνιστικών κρατών.
Η έννοια του σοσιαλισμού είναι το δικαίωμα της ισότητας στον πλούτο, όχι στην φτώχεια και στην μιζέρια, είναι το ακλόνητο φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου στην αξιοπρέπεια και στην απόλυτη ελευθερία να πραγματώνει τους σκοπούς της ύπαρξής του, μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο. Το σύνθημα "Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα" φαντάζει στον καιρό μας πιο επίκαιρο παρά ποτέ.
Αλλά δεν έχει σημασία τι πιστεύω εγώ.
Σημασία έχει τι βιώνουμε σήμερα, υπό το καθεστώς αυτής της, κατά τη γνώμη μου, κίβδηλης και στρεβλής ψευτοδημοκρατίας.
Εγώ λέω, λοιπόν, άμα είναι τέτοια η "δημοκρατία", που ευαγγελίζεται ο νεοφιλελευ
θερισμός κι οι σοσιαλίζουσες παρεκκλίσεις του, να την βράσω! Δεν την θέλω, την αποστρέφομαι.
Άμα είναι να μου περάσουν καπίστρι και χαλινάρι, για να βαυκαλίζομαι ότι έχω κοινωνικές "ελευθερίες" και "δικαιώματα", μέσα σ' ένα καθεστώς, ουσιαστικά, δουλείας και τυραννίας, τότε τους τα χαρίζω: και τα λουριά και τα καπίστρια και τα χαλινάρια τους.
Τώρα θα πει κάποιος: μα, αφού έτσι αποφασίζουν οι πολλοί;
Ε, και λοιπόν;

Και τον Χίτλερ οι "πολλοί" τον έφεραν στην εξουσία, τους "δημοκρατικούς" θεσμούς καπηλεύτηκε κι αυτός για να εγκαθιδρύσει τον ναζισμό κι είχε, αναμφίλεκτα, την σύσσωμη, σχεδόν, στήριξη του γερμανικού λαού, κατά την εποχή.
Μήπως είχαν δημοκρατία κι οι ναζίδες; Στα χαρτιά είχαν, βεβαίως, αλλά στην ουσία;
Κι ο Μουσολίνι, με "δημοκρατικές" διαδικασίες αναρριχήθηκε και κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή της Ιταλίας. Αυτός, μάλιστα, είχε και αριστερό παρελθόν, ριζοσπαστικό αριστε
ρό παρελθόν. Και το φασιστικό σύστημα που εγκαθίδρυσε τότε, το πλασάριζε για πολύ προχωρημένη δημοκρατία κι οι Ιταλοί, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, κατευχαριστημένοι ήσαν κι αυτοί με τον Ντούτσε τους, τουλάχιστον μέχρι να τα βρουν μπαστούνια και να ανακαλύψουν πως…πλανήθηκαν. Αλλά κι εκεί, δημοκρατία βαυκαλίζονταν πως είχαν τότε.
Μα μήπως κι εδώ, στην πατρίδα μας, ο Μεταξάς με “δημοκρατικά” μέσα δεν εγκαθίδρυσε την δικτατορία του, μήπως δεν είχε κι αυτός την μείζονα λαϊκή συναίνεση;
Μήπως ακόμη κι αυτή η χούντα των Συνταγματαρχών δεν εδραίωσε την επτάχρονη τυραννία της στην ανοχή, για να μην πούμε συγκατάθεση, της μεγάλης λαϊκής μάζας, στην σιωπηλή συναίνεση των «πολλών»;
Τέλος πάντων, το θέμα δεν φαίνεται να τελειώνει πουθενά.
Σημειώστε μόνο τούτο:
Οι έννοιες κι οι ιδέες δεν είναι υπεριστορικές οντότητες, που βρίσκονται "κάπου εκεί πάνω", και τις οποίες απομένει να ανακαλύψει και να διατυπώσει ένας φιλοσοφικός νους ή μια εξέχουσα διάνοια.
Οι έννοιες κι οι ιδέες, επομένως κι οι πολιτικές φιλοσοφίες, γεννιούνται και επικαθορίζονται από την εκάστοτε οικονομικοπολιτική και ιστορική συγκυρία, καθώς και από την προσέγγιση και την πρόσληψη που έχει γι' αυτές, σε κάθε εποχή, ο ανθρώπινος νους, το πολιτικό υποκείμενο.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την έννοια της δημοκρατίας.
Ούτε φετίχ μπορεί να είναι η δημοκρατία, ούτε ταμπού.
Ένα πολιτικό σύστημα είναι κι αυτή, κι όπως όλα τα πολιτικά συστήματα, κρίνεται από την αποτελεσματικότητά του.
Εγώ, όμως, έχω κάποιες ερωτήσεις ακόμη:
Ποιος, ακριβώς, είναι εκείνος ο τίτλος που νομιμοποιεί τις σχετικές πλειοψηφίες για να κυβερνούν;
Μην βιαστείτε, η απάντηση δεν είναι τόσο προφανής.
Πώς νομιμοποιούνται για να κυβερνούν, έστω, "οι περισσότεροι" (αν κι ούτε αυτό ισχύει), ακόμη και σε πολιτεύματα όπου η αναλογική είναι ανόθευτη;
Ποιο είναι το κριτήριο μιας γνήσιας δημοκρατίας; Να κυβερνά το μέρος ή το όλον;
Αλλά ακόμη κι αν, υποθετικά, κυβερνά το όλον του δήμου, πώς αυτό εξασφαλίζει την ευδαιμονία, το δίκαιο και την αυτάρκεια μιας πολιτείας;
Είναι επιτυχημένος, ιστορικά και πραγματικά, μέχρι σήμερα, ο θεσμός της κοινοβουλευτικής, αστικής, δημοκρατίας;
Έχει κατορθώσει να επιλύσει ή, έστω, να περιορίσει τις κοινωνικές αντιθέσεις και αδικίες, να επιφέρει κοινωνική δικαιοσύνη, ειρήνη, προκοπή, ευημερία, έχει δημιουργήσει το περιβάλλον εκείνο, όπου αναπτύσσονται και λειτουργούν απρόσκοπτα κοινωνίες Ανθρώπινες;
Η βασική, θεμελιώδης, αρχή του ιδεατού πολιτεύματος, όπως, τουλάχιστον, το θεωρούσαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, ήταν το Δίκαιον, που με την σειρά του έφερνε την Ευδαιμονία στην πόλη και στους πολίτες.
Μπορεί να επιτευχθεί κράτος δικαίου, μέσα σ' ένα αστικοδημοκρατικό οικονομικοπολιτικό περιβάλλον, όπου, εκ των πραγμάτων, ορίζεται κι αναφέρεται μέσα σ' ένα καπιταλιστικό εποικοδόμημα, δηλαδή πάνω σε μια καπιταλιστική βάση, που κρηπιδώνεται πάνω στις αρχές της αδικίας, της ανισότητας και της εκμετάλλευσης;
Μήπως, τελικά, η κοινοβουλευτική, αστική, "δημοκρατία", είναι ένα κέλυφος κενό περιεχομένου, ένας κίβδηλος φορμαλισμός, μια καραμέλα του καπιταλιστικού ολοκληρωτισμού, που μας έμαθαν να πιπιλάμε οι διάφοροι σαλτιμπάγκοι και πλασιέδες της (α)πολιτικής;
Μήπως, εν τέλει, η "δημοκρατία" που βιώνουμε σήμερα, και που με τόση θέρμη και πάθος υπερασπίζονται κάποιοι (αν και δεν είμαι σίγουρος πως αυτό συμβαίνει με πραγματική γνώση και συνείδηση των εννοιών), δεν είναι παρά μια διαστρέβλωση, ένα εξάμβλωμα ενδεδυμένο με την λεοντή του "φιλελευθερισμού" και της "ελευθερίας";

Τρίτη, 20 Νοεμβρίου 2007

Το ανικανοποίητον της ανθρώπινης φύσης

-Σήμερα παίζει η ομάδα, να μη βγάλουμε τους μπέμπηδες βόλτα, θέλω να δω το ματς
-Δε γίνεται, ξέχνα το, έχουν τρομερή γκρίνια αν δε βγούν
-Φέρε τη μάνα τους να τους πάτε μαζί
-Δε μπορεί
-Ούτε εγώ μπορώ. Δεν πάω που δεν πάω στο γήπεδο, να μην το δω και στην ΤV;
-Δεν ξέρω τι θα κάνεις. Να μάθεις να βάζεις προτεραιότητες.
Και ξαφνικά ο χρόνος παγώνει εκεί. Μεταφέρομαι σε μια άλλη χρονο-χωρική διάσταση, στα φοιτητικά χρόνια και στην εργένικη ζωή, καμιά 15αριά χρόνια back in the past. Χωρίς ωράρια, και υποχρεώσεις. (ΟΚ, οι μόνες υποχρεώσεις ήταν οι εξεταστικές).Γκόμενες. Ποτά. Ξενύχτια. Καψουρέματα. Πάρτυ μέχρι το πρωί και after-hangoverιανό σφουγάρισμα το μεσημέρι, (Αυτό το kiwi άφηνε απίστευτη πρασινίλα στο πάτωμα). Ατέλειωτα βράδυα με τον κολλητό, στην γκαρσονιέρα με θέα στη λεωφόρο ούλωφ πάλμε. Με ημίφως, burbon, στριφτά με Old Holborn και jazz στο βινύλιο. Και συζητήσεις για γυναίκες, για την πανάθα, το μακεδονικό,για τη μεταφυσική. Και τη βροχή να δέρνει το τζάμι. Και γουρουνιάσματα με πίτσες 4χ4 στο Champions League. "Να μουν ακόμη ελεύθερος..." κάνω την σκέψη. Ξαφνικά ακούω το κλάμα του ενός. Μεταφέρομαι αμέσως back in the future. Έχει κολλήσει ανάμεσα σε δυο καρέκλες. Σηκώνομαι απο τον καναπέ και τον παίρνω αγκαλιά. Μoυ ρχεται στο μυαλό η μέρα που γεννήθηκαν...η πρώτη στιγμή που τα είδα...και μετά άλλες στιγμές, η πρώτη φορά που άκουσα τη συλλαβή "μπα-μπα" έστω και μηχανικά.... Και έπειτα έφερα στο μυαλό μου την πρότερη σκέψη μου. Να μουν ελεύθερος... Αλλά οι κολλητοί και οι γκόμενες έχουν ...παντρευτεί. Και όσοι δεν έχουν είναι κάπου μεταξύ σφύρας και άκμονος...για τα προς το ζην. Δουλειά ήλιο με ήλιο. Τώρα θα μου πεις, πάντα υπάρχει space για νέες σχέσεις, νέες φιλίες, νέα ποτά, νέα ξεκοιλιάσματα με κρασιά και σουβλάκια. ΝΑΙ. ΑΛΛΑ ΜΕΤΑ ΤΙ; Μετά ίσως γύριζα μόνος σε άδειο σπίτι και να αναρωτιόμουν : "Να είχα κάνει οικογένεια..." Το ανικανοποίητον της ανθρώπινης (η ανδρικής) φύσης" : Μας λείπει οτι δεν έχουμε.....

Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2007

Υπάρχουμε κι εκτός κειμένου!

Ένας "διαξιφισμός ενός παράκαιρου ανθρώπου" (23), τόσο επίκαιρος σαν μια προφητεία του Ζαρατούστρα, που αφορά σε ανθρώπους που έμαθαν να περιορίζουν την ύπαρξή τους στο ύφος του κειμένου και της γλώσσας, λες και δεν είναι η ύπαρξη εκείνη που γεννά τη νόηση, αλλά το αντίθετο:

Η πολύ ανοιχτή επικοινωνία μας κάνει, κατά κάποιον τρόπο, να χάνουμε την εκτίμηση του εαυτού μας. Τα πραγματικά μας αισθήματα δεν μπορούν να έχουν ευφράδεια, ούτε και τα γεγονότα θα μπορούσαν να έρθουν σε επικοινωνία με τους άλλους, ακόμη κι αν αυτό ήταν επιθυμητό, αφού στερούνται του λόγου. Να γιατί βρισκόμαστε πάνω από εκείνα που μπορούμε να εκδηλώσουμε με λόγια.
Προφανώς, η επινόηση της γλώσσας έγινε μόνο για ό,τι είναι μέτριο, για ό,τι μπορεί να μεταδοθεί μόνο μ' αυτή, και φαίνεται αντιληπτό ότι σε όλες τις συζητήσεις υποβόσκει ένα σπέρμα περιφρόνησης, πράγμα που θα μπορούσε, κάλλιστα, να γίνει μάθημα για τους κωφάλαλους και για τους άλλους φιλοσόφους.

Φρ. Νίτσε, ΛΥΚΟΦΩΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΛΩΝ, μτφ. Ελ. Καλκάνη, εκδ. νεα εποχη.

Πέμπτη, 15 Νοεμβρίου 2007

Καρεκλοκένταυροι; Δε μασάμε!


Από το: http://www.hri.org/E/1996/96-09-02.dir/keimena/greece/greece4.htm


"AITHΣH: Tο «μαγικό» χαρτάκι με το οποίο απευθύνεσθε σε κάθε δημόσια υπηρεσία. Zητήστε την αίτηση που θα συμπληρώσετε, γιατί όλες οι υπηρεσίες πρέπει να έχουν έντυπα αιτήσεων για όλα τα θέματα για τα οποία είναι αρμόδιες. Διαβάστε την αίτηση πριν τη συμπληρώσετε. Eκεί θα βρείτε πληροφορίες για το τι πρέπει να κάνετε, ποια δικαιολογητικά πρέπει να προσκομίσετε, γενικά ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να ικανοποιηθεί το αίτημά σας. Eπίσης στο έντυπο της αίτησης πρέπει να είναι γραμμένο πότε θα τελειώσει η υπόθεσή σας. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν έντυπα αιτήσεων ή αν εσείς δηλώσετε ότι δεν μπορείτε να γράψετε, ο υπεύθυνος υπάλληλος έχει υποχρέωση να σας φτιάξει ο ίδιος την αίτηση, συμπληρώνοντας όλα τα απαραίτητα στοιχεία.

BEBAIΩΣH: Δεν χρειάζεται βεβαίωση για όλα τα στοιχεία που υπάρχουν στην ταυτότητά σας. Δεν χρειάζεται να «αποδείξετε» σε καμία υπηρεσία προσκομίζοντας βεβαιώσεις, πιστοποιητικά, δικαιολογητικά - ή όπως αλλιώς σας τα ζητήσουν - στοιχεία που αναγράφονται ρητά στην ταυτότητά σας, που είναι δημόσιο έγγραφο κι αποδεικνύει ποιος είσθε, πού και πότε γεννηθήκατε, πού μένετε κ.τ.λ. Kανείς υπάλληλος - απόγονος του Nτε Σαντ δεν μπορεί να σας ζητήσει βεβαιώσεις και πιστοποιητικά για αυτά τα στοιχεία, ακόμα και αν επικαλεσθεί εγκυκλίους και άλλα παρόμοια. Ο νόμος ορίζει ρητώς ότι, κάθε γενική ή ειδική διάταξη που απαιτεί υποβολή δικαιολογητικών για στοιχεία που προκύπτουν από την ταυτότητα, καταργείται. Aν κάποιο από τα στοιχεία της ταυτότητάς σας έχει αλλάξει, μπορείτε να δηλώσετε το νέο με υπεύθυνη δήλωση. Για ορισμένα στοιχεία που δεν αποδεικνύονται με την ταυτότητα, ίσως χρειαστεί να υπογράψετε υπεύθυνη δήλωση που προμηθεύεσθε από τις υπηρεσίες αλλά και από τα περίπτερα.

ΓNHΣIΟN THΣ YΠΟΓPAΦHΣ: Aν το ακούσετε μη φοβηθείτε... Kατ' αρχήν πρέπει να ξέρετε ότι δεν απαιτείται θεώρηση του γνησίου της υπογραφής σας όταν πηγαίνετε αυτοπροσώπως σε μια δημόσια υπηρεσία και έχετε μαζί σας την ταυτότητά σας ή άλλο έγγραφο που να αποδεικνύει ποιος είσθε. Ολες όμως οι υπηρεσίες έχουν υποχρέωση να θεωρούν το γνήσιο της υπογραφής των πολιτών που υποβάλλουν παρόμοιο αίτημα. Για να θεωρήσουν οι αρχές το γνήσιο της υπογραφής σας, πρέπει να έχετε μαζί την ταυτότητά σας. H υποχρέωση των υπηρεσιών για τη θεώρηση του γνησίου της υπογραφής καλύπτει κάθε περίπτωση και δεν χρειάζεται το θέμα σας να είναι συναφές με το έργο της υπηρεσίας από όπου ζητάτε τη θεώρηση του γνησίου της υπογραφής.

ΔIΟIKHTIKA EΓΓPAΦA: Mπορείτε να ξέρετε. Ο νόμος σας αναγνωρίζει το δικαίωμα να είσθε πληροφορημένοι. Aυτό σημαίνει ότι μπορείτε να μάθετε το «πώς» και το «γιατί» των πράξεων ή των παραλείψεων της δημόσιας διοίκησης. Mε μια απλή αίτηση μπορείτε να ζητήσετε να σας γνωστοποιήσουν τα διοικητικά έγγραφα που θέλετε. Mην απαντήσετε σε περίεργες ερωτήσεις, γιατί δεν είσθε υποχρεωμένος να αποδείξετε ότι τα έγγραφα αυτά σας αφορούν προσωπικά ή έχετε έννομο συμφέρον. H διαφάνεια είναι προϋπόθεση του δημοκρατικού τρόπου διαχείρισης των δημόσιων υποθέσεων, διότι έτσι οι πολίτες ελέγχουν τη διοίκηση. Ο νόμος σέβεται αυτό το δικαίωμα. Aς το σεβαστούν και οι υπάλληλοι.

EΓΓPAΦA: Ποια είναι όμως τα διοικητικά έγγραφα που μπορούν να ζητήσουν οι πολίτες; Ολα όσα συντάσσονται από όργανα του Δημοσίου, ιδιαίτερα εκθέσεις, μελέτες, πρακτικά, στατιστικά στοιχεία, εγκύκλιοι, οδηγίες, απαντήσεις και γνωμοδοτήσεις της διοίκησης, αποφάσεις. Ο όρος «έγγραφο» εδώ έχει την πλατεία έννοια και όχι τη στενή, δηλαδή ό,τι υπάρχει μέσα στο αρχείο της διοίκησης.

ZHTAME Ο, TI ΘEΛΟYME; Nαι, εκτός αν είναι έγγραφα που αφορούν την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή άλλων, έγγραφα του Yπουργικού ή Kυβερνητικού Συμβουλίου Eξωτερικών και Aμυνας (KYΣEA), καθώς και έγγραφα απόρρητα εθνικής άμυνας και εξωτερικής πολιτικής. Aκόμα η διοίκηση δεν δίδει έγγραφα που η γνωστοποίησή τους θα μπορούσε να βλάψει το απόρρητο της δημόσιας πίστης και του νομίσματος, της ασφάλειας του κράτους και της δημόσιας τάξης ή το τραπεζικό, βιομηχανικό, εμπορικό ή ιατρικό απόρρητο. Tέλος δεν παραχωρούνται έγγραφα που δυσχεραίνουν έρευνες δικαστικών, αστυνομικών, στρατιωτικών ή διοικητικών αρχών για συγκεκριμένο έγκλημα ή διοικητική παράβαση. Δεν μπορεί να σας αρνηθεί κανείς ούτε να επικαλεσθεί απόρρητο, αν τα έγγραφα αναφέρονται αποκλειστικά σε εσάς.

HMIAPΓIEΣ: Ολοι έχουμε υποφέρει από αυτές... Γενική συμβουλή: μην πάτε σε δημόσια υπηρεσία στις ημιαργίες, εκτός αν είναι ανάγκη. Tις ημέρες αυτές οι υπάλληλοι «κλείνουν» κατά δυο με τρεις ώρες νωρίτερα, αλλά κανείς δεν ξέρει πότε αρχίζει αυτό το δίωρο: στη μία, στις δώδεκα ή μήπως στις ένδεκα; Πάντως, ως ημιαργίες, επίσημα, ορίζονται η παραμονή των Xριστουγέννων και του νέου έτους. Οι αργίες για το ελληνικό κράτος είναι 12: 25η Mαρτίου, 28η Οκτωβρίου, 1η Iανουαρίου, Θεοφάνεια (6 Iανουαρίου), Kαθαρή Δευτέρα, Mεγάλη Παρασκευή, Mεγάλο Σάββατο, δεύτερη ημέρα των Xριστουγέννων, δεύτερη ημέρα Πάσχα, 1η Mαΐου, του Aγίου Πνεύματος, 15 Aυγούστου. Eπειδή δημόσιες υπηρεσίες σε αρκετές περιοχές έχουν επιπλέον ημέρες αργίες για τοπικά θρησκευτικά ή εθνικά γεγονότα, καλού κακού τηλεφωνήστε πριν πάτε.

ΘYMHΘEITE ότι για να πάρετε οποιοδήποτε έγγραφο από δημόσια υπηρεσία πρέπει να διατυπώσετε το αίτημά σας γραπτώς. Aν η υπηρεσία δεχθεί, μπορείτε να δείτε προσωπικά, με επιτόπια μελέτη, τα έγγραφα που σας ενδιαφέρουν ή μπορείτε να ζητήσετε αντίγραφο αφού επιβαρυνθείτε με το αντίστοιχο χαρτόσημο ανά σελίδα. H υπηρεσία πρέπει μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή της αίτησής σας να σας χορηγήσει τα έγγραφα που ζητήσατε, διαφορετικά, αν σας αρνηθεί, πρέπει πάλι μέσα σε ένα μήνα να σας εξηγήσει και να αιτιολογήσει επαρκώς την άρνησή της.

IATPIKΟ AΠΟPPHTΟ: Eδώ υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθησία, καθώς οι πληροφορίες έχουν σχέση με το πολυτιμότερο αγαθό, την υγεία. Eτσι πληροφορίες ιατρικού χαρακτήρα δεν μπορείτε να πάρετε ο ίδιος, ακόμα κι αν σας αφορούν προσωπικά. Aυτές μπορούν να σας γίνουν γνωστές μόνον με τη βοήθεια γιατρού, που θα οριστεί ακριβώς γι' αυτόν το σκοπό.

KPATΟΣ: Mπορείτε να ελέγξετε τις υπηρεσίες του αν καταφύγετε στο Σώμα Eλεγκτών Δημόσιας Διοίκησης μέχρι να γίνει πραγματικότητα και στην Eλλάδα ο θεσμός του «Ομπουτσμαν», με το Συνήγορο του Πολίτη. Στο σώμα καταγγέλλετε υπηρεσία που παραβίασε νόμους, αδιαφόρησε και δεν σας εξυπηρέτησε ή συγκεκριμένο υπάλληλο που έδειξε ανάρμοστη συμπεριφορά, αρνήθηκε αδικαιολόγητα να σας εξυπηρετήσει. Tο Σώμα Eλεγκτών Δημόσιας Διοίκησης βρίσκεται Aμερικής 5 τηλέφωνα 3243834, 3245046 ή στο υπουργείο Δημόσιας Διοίκησης B. Σοφίας 15 τηλέφωνο 3393100. Παρόμοια γραφεία υπάρχουν σε Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Iωάννινα, Hράκλειο, Kομοτηνή, Λάμια, Λάρισα.

ΛABETE υπόψη σας ότι μπορείτε να ζητήσετε και χρηματική αποζημίωση από το κράτος αν δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες για να διεκπεραιωθεί μια υπόθεσή σας. Στο Σώμα Eλεγκτών Δημόσιας Διοίκησης θα αναλάβει η διοικούσα επιτροπή, σύμφωνα με τον νόμο 2266/1994, την αρμοδιότητα καταβολής του χρηματικού ποσού που θα σας δοθεί ως αποζημίωση. Οταν μια υπηρεσία δεν σας απαντήσει ή δεν διεκπεραιώσει την υπόθεσή σας μέσα στις προθεσμίες, έχετε δικαίωμα να ζητήσετε να σας καταβληθεί ποσό από 5.000 έως 200.000 δραχμές, ανεξάρτητα από την αποζημίωση που μπορείτε να πετύχετε πηγαίνοντας στα δικαστήρια.

ME BAΣH το νόμο, όταν κάνετε μια αίτηση σε μια δημόσια υπηρεσία, αυτή είναι υποχρεωμένη να σας απαντήσει οπωσδήποτε. Kαμία αίτηση δεν μπαίνει στο αρχείο χωρίς να ενημερωθείτε. Οι πληροφορίες, τα πιστοποιητικά και οι βεβαιώσεις δεν μπορούν να καθυστερήσουν πάνω από 10 ημέρες. Kάθε υπόθεση πρέπει να διεκπεραιώνεται μέσα σε 60 ημέρες. Aν εμπλέκονται κι άλλες υπηρεσίες η προθεσμία αυξάνεται κατά 15 ημέρες, φτάνει δηλαδή στις 75 ημέρες σύνολο.

NA ΣHMEIΩΣETE ότι οι προθεσμίες αρχίζουν να μετράνε από την ημέρα που υποβάλατε την αίτησή σας. Ολες οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να παραλαμβάνουν τις αιτήσεις σας και να τις πρωτοκολλούν την ίδια ημέρα. Aν στείλετε την αίτηση με ταχυδρομείο, τηλέτυπο κ.τ.λ. η προθεσμία αρχίζει από την ημέρα που παραλαμβάνει η υπηρεσία την αίτηση. Aν κατά λάθος υποβάλετε αίτηση σε άλλη υπηρεσία από εκείνη που πρέπει, τότε η πρώτη έχει την υποχρέωση μέσα σε πέντε ημέρες να τη μεταβιβάσει στην αρμόδια υπηρεσία και να σας ενημερώσει.

ΞEPETE ότι οι προθεσμίες αυτές δεν ισχύουν σε καθολικές ή γενικές υποχρεώσεις πολιτών, όπως για παράδειγμα η υποβολή φορολογικών δηλώσεων ή δικαστικές υποθέσεις του Δημοσίου ή αναγνώριση απαιτήσεων κατά του Δημοσίου. Aκόμα, οι υπηρεσίες δεν έχουν υποχρέωση να σας απαντήσουν αν το αίτημά σας είναι φανερά παράνομο, μη κατανοητό ή επαναλαμβάνεται με καταχρηστικό τρόπο.

ΟTAN υποβάλλετε μια αίτηση στον αριθμό πρωτοκόλλου που σας παραδίδεται ο υπάλληλος πρέπει να γράψει και σε πόσες ημέρες θα διεκπεραιωθεί η υπόθεσή σας. Aν δεν το κάνει, να το ζητήσετε, γιατί είναι υποχρεωμένος να το συμπληρώσει. Eπίσης οι προθεσμίες που ισχύουν πρέπει να αναγράφονται και στα έντυπα των αιτήσεων που σας δίνουν να συμπληρώσετε.

ΠΟΛITHΣ: Tο υπουργείο Δημόσιας Διοίκησης υλοποιεί το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Πολίτης» μέσω του οποίου με κομπιούτερ κάθε πολίτης μπορεί να πάρει οποιαδήποτε πληροφορία για το Δημόσιο, αρκεί ο υπολογιστής του να διαθέτει μόντεμ και πρόγραμμα εξομοίωσης. Οσοι δεν έχουν υπολογιστή ή θέλουν να μάθουν για το πρόγραμμα μπορούν να τηλεφωνούν στο υπουργείο Δημόσιας Διοίκησης τηλ. 3393109 και στις νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις Kορινθίας και Eυβοίας, όπου εφαρμόζεται κατ' αρχήν το πρόγραμμα τηλ. 074121933 και 0221-81411.

PHTH ΔIATAΞH προβλέπει ότι όλες οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να κοινοποιούν, με πίνακα ή τήρηση βιβλίου, τη δραστηριότητά τους στις υποθέσεις που χειρίζονται, ώστε να είναι σε θέση ο πολίτης να ελέγχει τη σειρά προτεραιότητας. Ποιες είναι αυτές οι περιπτώσεις; Οικοδομικές άδειες και άλλες πολεοδομικές ρυθμίσεις, πάσης φύσεως δάνεια, επιδοτήσεις, συντάξεις, τηλεφωνικές συνδέσεις, ηλεκτροδότηση, υδροδότηση. Στον πίνακα πρέπει να υπάρχουν ημερομηνίες υποβολής των αιτήσεων και ημερομηνία ολοκλήρωσης της διαδικασίας. Aν δεν υπάρχει, ζητήστε να σας ενημερώσουν. Eίναι υποχρεωμένοι να το κάνουν.

ΣE ΠEPIΠTΩΣH που η διοίκηση δεν έχει απαντήσει σε αίτημά σας και έχουν περάσει τρεις μήνες, σημαίνει ότι το αίτημά σας έχει απορριφθεί. Eχετε δικαίωμα να ζητήσετε εξηγήσεις για την αρνητική απόφαση κι αν δεν σας ικανοποιούν οι απαντήσεις, να προσφύγετε στα διοικητικά δικαστήρια ζητώντας την ακύρωση της αρνητικής απόφασης της διοίκησης. Eκτός από τα Πρωτοδικεία και Eφετεία υπάρχει το Συμβούλιο της Eπικρατείας (πληροφορίες στο τηλ. 3224636) και το Eλεγκτικό Συνέδριο (πληροφορίες στα τηλ. 3821156 και 3825828).

TΟ KPATΟΣ σας βοηθάει με ειδικά προγράμματα αν είσθε νέος (πληροφορίες που σας αφορούν στη Γενική Γραμματεία Nέας Γενιάς τηλ. 3644044 και 3644168), αν είσθε ηλικιωμένος (τηλ. 5232821 και 5249011-20 στο υπουργείο Yγείας), αν είσθε γυναίκα (τηλ. 3302893-6 Γραμματεία Iσότητας).

YΠΟΔΟXH KΟINΟY: Δεν μπορείτε να επισκέπτεσθε όλες τις ώρες τις δημόσιες υπηρεσίες. Mπορείτε όμως να επισκέφτεσθε ελεύθερα τις ώρες που δέχονται οι υπηρεσίες αυτές τους πολίτες. Συνήθως οι ώρες υποδοχής του κοινού για τις υπηρεσίες του Δημόσιου είναι κάθε ημέρα από τις 12 μέχρι τις 2 το μεσημέρι, εκτός αν αλλιώς έχει ορίσει η ίδια η υπηρεσία. Οι ώρες αυτές πρέπει εμφανώς να αναγράφονται στην είσοδο κάθε δημόσιας υπηρεσίας.

ΦΩTΟANTIΓPAΦA: Mπορείτε να υποβάλετε φωτοαντίγραφα αντί για τα πρωτότυπα έγγραφα δικαιολογητικά στις δημόσιες υπηρεσίες. Aν σας ζητήσουν επικύρωση, θυμηθείτε ότι έχετε κι εσείς ως πολίτης το δικαίωμα να βεβαιώνετε ο ίδιος χωρίς τη μεσολάβηση δημόσιας αρχής την πιστότητα των φωτοαντιγράφων και αντιγράφων και να τους προσδίδετε με αυτόν τον τρόπο ισχύ ίση με το πρωτότυπο. Ο νόμος με αυτόν τον τρόπο καλλιεργεί ένα πνεύμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας. Ομως... μην το εκμεταλλευτείτε, γιατί αν δηλώσετε ψευδή γεγονότα ή αποκρύψετε τα αληθινά τιμωρείσθε με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. Tώρα, αν πρέπει να επικυρώσετε το φωτοαντίγραφο, αυτό μπορεί να γίνει στην υπηρεσία που εξέδωσε το πρωτότυπο ή στην υπηρεσία που υποβάλλετε το φωτοαντίγραφο ή σε οποιαδήποτε άλλη δημόσια, δημοτική ή κοινοτική αρχή, σε δικηγόρο ή σε συμβολαιογράφο. Ολες οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να δέχονται τα επικυρωμένα φωτοαντίγραφα πιστοποιητικών και βεβαιώσεων που έχουν αποδεικτική ισχύ ίση με το πρωτότυπο. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις - που προβλέπονται ρητά από το νόμο - πρέπει να υποβάλλονται τα πρωτότυπα και όχι φωτοαντίγραφα των δικαιολογητικών. Προσοχή γιατί κάποιοι το παρατραβούν. Aν σε μια υπηρεσία σάς πουν πως θέλουν το πρωτότυπο ζητήστε τους να σας δείξουν τη συγκεκριμένη διάταξη του νόμου που σας επιβάλει αυτή την υποχρέωση.

XAPTΟΣHMA: Aίτηση μετά χαρτοσήμου... φράση-κλειδί για οποιαδήποτε συναλλαγή με δημόσια υπηρεσία. Aν όμως σας πουν να πάτε μέχρι το περίπτερο για χαρτόσημο, μη μασήσετε. Aγριέψτε γιατί αυτά τα χαρτόσημα, ένσημα και αιτήσεις πρέπει να τα διαθέτει η ίδια υπηρεσία. Πρέπει, δηλαδή, να υπάρχει υπάλληλος μέσα στο ίδιο κτίριο, όπου υποβάλλονται οι αιτήσεις, από τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε τα χαρτόσημα και τα ένσημα. H εποχή που ο υπάλληλος σάς έστελνε στο περίπτερο τρία τετράγωνα πιο κάτω με σαρδόνιο χαμόγελο έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Eκείνο το χαμόγελο, βέβαια, κρατάει ακόμα...

«ΨAPΩΣTE» τον υπάλληλο που επιδεικτικά αδιαφορεί για σας ή με τον τρόπο του δεν σας σέβεται. Γλεντήστε το, μάλιστα, σαδιστικά ρωτώντας τον ίδιο με ποιο τρόπο θα τον καταγγείλετε, γιατί κατά τη γνώμη σας, δεν σας εξυπηρετεί. Οι υπηρεσίες και οι υπάλληλοι έχουν υποχρέωση να σας πληροφορούν για τα δικαιώματά σας, ακόμα κι αν πρόκειται να τα ασκήσετε εναντίον τους. Iσως με αυτό τον τρόπο καταλάβει πως ο μισθός του είναι προϊόν και της δικής φορολογικής δήλωσης.

ΩPAPIΟ: Eδώ μπορούμε να είμαστε αυστηροί γιατί, τυπικά, το ωράριο στις δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να τηρείται με θρησκευτική ευλάβεια. Tο καλοκαίρι, λοιπόν, αρχίζει στις 7 ή 7.30 το πρωί και τελειώνει στις 14.30 ή στις 15 το μεσημέρι. Tο χειμώνα αρχίζει στις 7.30 ή 8 το πρωί και τελειώνει στις 15 ή 15.30 το μεσημέρι. Tώρα ξέρετε... Οπλισθείτε με θάρρος, ευπρέπεια, ευγένεια αλλά και αποφασιστικότητα και δυναμισμό όταν δεν σας υπολογίζουν και κοιτάξτε τον άγνωστο κύριο απέναντί σας, οχυρωμένο πίσω από το γραφείο του, με άλλα μάτια..."

Και οι διευθύνσεις των υπηρεσιών και των Υπουργείων:
http://www.ypes.gr/dhmosia_link.htm



Σάββατο, 10 Νοεμβρίου 2007

Με κάποιαν επιείκια.

Αλήθεια, σε μαύρα χρόνια ζω!
Τα λόγια που δεν κεντρίζουν είναι σημάδι χαζομάρας.
Ένα λείο μέτωπο, αναισθησίας.
Εκείνος που γελάει
Δεν έχει μάθει ακόμα
Τις τρομερές ειδήσεις.
Μα τι καιροί λοιπόν ετούτοι, που
Είν' έγκλημα σχεδόν όταν μιλάς για δέντρα
Γιατί έτσι παρασιωπάς χιλιάδες κακουργήματα!
Αυτός εκεί πού διασχίζει ήρεμα το δρόμο
Ξέκοψε πια ολότελα απ' τους φίλους του
Πού βρίσκονται σ' ανάγκη.
Είναι σωστό: το ψωμί μου ακόμα το κερδίζω.
Όμως πιστέψτε με: Είναι εντελώς τυχαίο. Απ' ό,τι κάνω,
Τίποτε δε μου δίνει το δικαίωμα να φάω ως να χορτάσω.
Έχω γλιτώσει κατά σύμπτωση. (Λίγο η τύχη να μ' αφήσει, χάθηκα.)
Μου λένε: Φάε και πιες! Να 'σαι ευχαριστημένος που έχεις!
Μα πώς να φάω και να πιω, όταν
Το φαγητό μου τ' αρπάζω από τον πεινασμένο, όταν
Κάποιος διψάει για το ποτήρι το νερό που έχω;
Κι ωστόσο, τρώω και πίνω.
Θα 'θελα ακόμα να 'μουνα σοφός.
Τ' αρχαία βιβλίο λένε τί είναι η σοφία:
Μακριά να μένεις απ' τις επίγειες συγκρούσεις και δίχως φόβο
Τη λιγοστή ζωή σου να περνάς.
Θεωρούν σοφό ακόμα
Το δρόμο σου να τραβάς αποφεύγοντας τη βία
Στο κακό ν' ανταποδίνεις το καλό
Να μη χορταίνεις τις επιθυμίες σου, αλλά να τις ξεχνάς.
Μου είναι αδύνατο να πράξω όλα τούτα:
Αλήθεια, σε μαύρα χρόνια ζω!
Ήρθα στις πόλεις την εποχή της αναστάτωσης
Όταν εκεί, βασίλευε η πείνα.
Ήρθα μες στους ανθρώπους στην εποχή της ανταρσίας
Και ξεσηκώθηκα μαζί τους.
Έτσι κύλησε ο χρόνος
Που πάνω στη γη μου δόθηκε.
Το ψωμί μου το 'τρωγα ανάμεσα στις μάχες.
Για να κοιμηθώ, πλάγιαζα ανάμεσα στους δολοφόνους.
Αφρόντιστα δινόμουνα στον έρωτα
Κι αντίκριζα τη φύση δίχως υπομονή.
Έτσι κύλησε ο χρόνος
Που πάνω στη γη μου δόθηκε
Στον καιρό μου, οι δρόμοι φέρνανε στη λάσπη.
Η μιλιά μου με κατέδιδε στο δήμιο.
Λίγα περνούσαν απ' το χέρι μου. Όμως, αν δεν υπήρχα
Οι αφέντες θα στέκονταν πιο σίγουρα, αυτό έλπιζα τουλάχιστον.
Έτσι κύλησε ο χρόνος
Που πάνω στη γη μου δόθηκε.
Οι δυνάμεις ήτανε μετρημένες. Ο στόχος
Βρισκότανε πολύ μακριά.
Φαινόταν ολοκάθαρα, αν και για μένα
Ήταν σχεδόν απρόσιτος.
Έτσι κύλησε ο χρόνος
Που πάνω στη γη μου δόθηκε.
Εσείς, που θ' αναδυθείτε μέσ' απ' τον κατακλυσμό
Που εμάς μας έπνιξε,
Όταν για τις αδυναμίες μας μιλάτε
Σκεφτείτε
Και τα μαύρα χρόνια
Που εσείς γλυτώσατε
Εμείς περνάγαμε, αλλάζοντας χώρες πιο συχνά από παπούτσια,
Μέσα από ταξικούς πολέμους, απελπισμένοι σα βλέπαμε,
Την αδικία να κυριαρχεί και να μην υπάρχει εξέγερση.
Κι όμως το ξέραμε:
Ακόμα και το μίσος ενάντια στην ευτέλεια
Παραμορφώνει τα χαρακτηριστικά.
Ακόμα κι η οργή ενάντια στην αδικία
Βραχνιάζει τη φωνή. Αλίμονο, εμείς
Που θέλαμε να ετοιμάσουμε το δρόμο στη φιλία
Δεν καταφέρναμε να 'μαστε φίλοι ανάμεσά μας.
Όμως εσείς, όταν θα ‘ρθει ο καιρός
Ο άνθρωπος να βοηθάει τον άνθρωπο
Να μας θυμάστε
Με κάποιαν επιείκεια.

Μπ. Μπρεχτ (μτφ. Τίτος Πατρίκιος), ''Στους μεταγενέστερους''.


Πώς το είπε ο Καμύ;
Νομίζω κάπως έτσι:
"Με την αδικία είτε πολεμάς είτε συμπράττεις"...

Η ιστορία σαν φάρσα;

Στις δυτικές κοινωνίες οι μεταπολεμικές καπιταλιστικές μεταρρυθμίσεις, και ιδιαίτερα οι μεταρρυθμίσεις της εικοσαετίας ‘50-‘70, επέφεραν μια τεράστια κοινωνική αλλαγή:
τα μικροαστικά στρώματα διαμορφώθηκαν και, κυρίως, παγιώθηκαν ως μια "ενδιάμεση" τάξη, ανάμεσα στην εργατική και την αστική.
Τα στρώματα αυτά αποτελούν, ακόμη και σήμερα, την συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών πληθυσμών και διαμορφώνουν, εν πολλοίς, τις πολιτικές εξελίξεις.
Αν και οι μικροαστοί διαρκώς ονειρεύονται την άνοδό τους στην μεγαλοαστική τάξη, κι ως εκ τούτου βρίσκονται μακριά κι αποστρέφονται κάθε επαναστατική πολιτική διαδικασία, σταδιακά, με τον επιχειρούμενο καπιταλιστικό ολοκληρωτισμό των πολυεθνικών, ολοένα συμπιέζονται και συνθλίβονται "προς τα κάτω", σε μια διαρκή διαδικασία προλεταριοποίησής τους.
Ωστόσο, η μικροαστική λογική εξαντλείται στη λογική του "έχειν αρκετά", θεωρούν, δηλαδή, πως στην περίπτωση μιας ριζοσπαστικής σοσιαλιστικής επανάστασης είναι πολλά περισσότερα εκείνα που θα χάσουν, απ' εκείνα που πρόκειται να κερδίσουν (αν κι αυτό, βεβαίως, είναι μια μεγάλη κουταμάρα, αφού ο σοσιαλισμός ευαγγελίζεται την ισότητα στον πλούτο κι όχι στην φτώχεια και την μιζέρια).
Γι' αυτόν το λόγο τα μικροαστικά στρώματα, που όπως είπαμε διαμορφώνουν εν πολλοίς τις ευρωπαϊκές πολιτικές εξελίξεις, έχουν την τάση, σε περιόδους ύφεσης και κρίσεων, να συντηρητικοποιούνται στο έπακρο, μέχρι του σημείου να γίνονται εντελώς αντιδραστικά.
Ακριβώς σ' αυτές τις καταστάσεις εμφανίζονται δυναμωμένες οι φασίζουσες πολιτικές τάσεις, οι οποίες απ’ τη μια μεριά φροντίζουν να φουντώνουν τους μικροαστικούς φόβους κι απ’ την άλλη μετέρχονται φτηνούς λαϊκισμούς και ανέξοδες δημαγωγίες, που "ημερεύουν" τις μικροαστικές ανησυχίες, προβάλλοντας σαν μοναδικό καταφύγιο την προσφυγή στον συντηρητισμό και την αντιδραστικότητα.
Ωστόσο, ο φασισμός (σε όλες του τις ποιότητες και τις αποχρώσεις), όσο κι αν δεν θέλουν να το παραδεχτούν οι θιασώτες της ιδεολογίας (ή του ιδεολογήματος) αυτού, αφορά και αναφέρεται σ' ένα αστικοκαπιταλιστικό περιβάλλον κι όχι σ' ένα σοσιαλιστικό.
Τρανότερη απόδειξη γι' αυτά, αποτελεί το γεγονός της προβολής του φασιστικού κράτους ως απόλυτου "εγγυητή" της κοινωνικής ειρήνης και προόδου, καθώς και ο κομβικός, καθοριστικός ρόλος του "αρχηγού", κι όχι των λαϊκών μαζών, ως φορέα της λογικής της ιστορίας.
Ο φασισμός δεν είναι μια υπόθεση που έληξε κατά την μεταπολεμική περίοδο, όπως μερικοί ισχυρίζονται. Απόδειξη, πως επιβίωσε, με την προπολεμική μορφή του, τόσο σε ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία), όσο και σε πάρα πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Αντιθέτως, εύκολα μπορεί κάποιος να διαπιστώσει πως ο εθνικιστικός (εντός ή εκτός εισαγωγικών) λόγος κάποιων παραπέμπει άμεσα στον "κλασικό", ιταλικού τύπου, φασισμό αλλά ακόμη και στην πιο βάρβαρη ναζιστική μορφή του, όπως συμβαίνει με τις θέσεις που εκφράζονται μέσα από νεοεθνικοσοσιαλιστικές (βλ. νεοναζιστικές) οργανώσεις, που δραστηριοποιούνται με όλο και μεγαλύτερη ορμή και ζέση (κάποιοι θα υποστήριζαν, με όλο και περισσότερο θράσος) σε όλη την Ευρώπη, της πατρίδας μας συμπεριλαμβανομένης.
Η "δεξιά επανάσταση", που σηματοδοτήθηκε στην Γαλλία με τον πιο εμφατικό τρόπο (αν και το πλέον ανησυχητικό παράδειγμα είναι, μάλλον, εκείνο της Σουηδίας), δείχνει πως οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν μπει, άρδην, σε μια διαδικασία έντονης συντηρητικοποίησης, που σταδιακά θα οδηγήσει στην αναβίωση του ευρωπαϊκού φασισμού. Πέρα από την Γαλλία και την Σουηδία, είναι πολύ χαρακτηριστική, μεταξύ άλλων, η περίπτωση της Αυστρίας, όπου ο φασισμός εξελίχθηκε σε μια από τι κυρίαρχες πολιτικές τάσεις, αλλά ακόμη κι αυτής της Ελβετίας, όπου η ξενοφοβία κι ο ρατσισμός κερδίζουν, εσχάτως, διαρκώς έδαφος στην πολιτική κονίστρα της χώρας.
Μερικοί, μάλλον ανόητοι, θεωρούν πως όποιος σήμερα μιλά για αναβίωση του ευρωπαϊκού φασισμού εξυπηρετεί την νεοταξική προπαγάνδα!
Θα πρέπει, δηλαδή, να μην αντιδρούμε μπρος στην εξόφθαλμη πραγματικότητα της φασιστικοποίησης, ή έστω της ακραίας συντηρητικοποίησης αν προτιμάτε, του ευρωπαϊκού πολιτικού σκηνικού, απλώς και μόνον επειδή οι λαϊκίστικες δημαγωγίες της ευρωπαϊκής λαϊκής δεξιάς, που αποτελεί τον προθάλαμο και την μήτρα του ευρωπαϊκού φασισμού, προβάλλει έναν ψευδεπίγραφο επανορθωτικό εθνικισμό και τολμά να μιλά (χωρίς τα κόμπλεξ και τις αγκυλώσεις που, δυστυχώς, βασανίζουν την ευρωπαϊκή «ορθόδοξη» αριστερά) για τα αυτονόητα:
το έθνος, την πατρίδα, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, της αυτοκυριαρχίας και της πολιτικής αυτοτέλειας.
Ωστόσο, εκείνο που παραγνωρίζουν μερικοί "υπεραριστεροί - υπερεπαναστάτες" (κι επιλεκτικώς αντεθνιστές), είναι το μείζον πολιτικό διακύβευμα:
ο σοσιαλιστικός κοινωνικός μετασχηματισμός.
Ακριβώς εκεί, στο πολιτικό διακύβευμα, κινείται και μια παλιότερη τοποθετηση του Πουλαντζά, στο ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ, μτφ. Ν. Μηλιόπουλος, θεωρ. Γ. Κρητικός, εκδ. ΘΕΜΕΛΙΟ:

"Όσο κι αν η φθορά των μεσαίων τάξεων είναι αργή και χρονοβόρα, όσο κι αν τα μικροαστικά στρώματα είναι φύσει συντηρητικά, ο στρατηγικός σχεδιασμός για την απαραίτητη πολιτική κυριαρχία απαιτεί τη δημιουργία λαϊκών μετώπων με τα πιο προοδευτικά κομμάτια των στρωμάτων αυτών.
Τούτο σημαίνει αφενός, ότι η λαϊκή ενότητα, υπό την ηγεμονία της εργατικής τάξης, δεν μπορεί να θεμελιωθεί παρά μόνο στην ταξική διαφορά των τάξεων και μεριδών που συμμετέχουν στη συμμαχία:
αυτή η συνένωση είναι ταυτόχρονη με τη σταδιακή λύση των "αντιφάσεων μέσα στον λαό".
Αφετέρου όμως, πρόκειται για μια διαδικασία συνένωσης και για μια διαδικασία εδραίωσης της ηγεμονίας της εργατικής τάξης μέσα σ' αυτές τις τάξεις και μερίδες, μια κι αυτές οι ίδιες αλλάζουν μέσα στους αγώνες, που σημαδεύουν σταδιακά αυτή τη διαδικασία, προσχωρώντας έτσι στις ταξικές τοποθετήσεις της εργατικής τάξης.
(...) Ιδιαίτερα η πάλη των λαϊκών στρωμάτων της Ευρώπης ενάντια στις δικές τους αστικές τάξεις και ενάντια στα δικά τους κράτη παίζει, στη σημερινή φάση του ιμπεριαλισμού και στην παρούσα συγκυρία, θεμελιακό ρόλο."

Αυτό δεν σημαίνει, επουδενί, πως μιλάμε για επιστροφή στα "συναινετικά" μοντέλα της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας.
Αντιθέτως, αν , μέσα απ' αυτή τη διαδικασία συνένωσης, προκύψουν κυβερνητικά σχήματα με προοδευτικό, κι όχι συντηρητικό, προσανατολισμό, τότε η ηγεμονία της εργατικής τάξης μέσα σ'
αυτούς τους συνασπισμούς αφήνει ορατό το ενδεχόμενο μιας ισχυρής αντίστασης απέναντι στην αστική, αντιδραστική, αντιπολίτευση και, γιατί όχι, σε μια διαδικασία διαρκούς επανάστασης.
Βεβαίως, από την εποχή που ο Πουλαντζάς διατύπωνε τους παραπάνω στοχασμούς, στα μέσα της δεκαετίας του ’70, πολύ νερό έχει κυλήσει στις μυλόπετρες του διεθνοποιημένου καπιταλισμού, με αποτέλεσμα η παρούσα μορφή του επιχειρούμενου καπιταλιστικού ολοκληρωτισμού να υλοποιείται στις νεοφιλελεύθερες ρυθμίσεις της παγκοσμιοποίησης, ενώ η πολιτική ρύθμιση αυτού του καπιταλιστικού μετασχηματισμού αποτυπώνεται στον αμερικανικό αυτοκρατορισμό της Νέας Τάξης.
Ωστόσο, ο κεντρικός προβληματισμός παραμένει: είναι τα ίδια λαϊκά στρώματα, οι λαϊκές μάζες π
ου συνθλίβονται διαρκώς από τον αδυσώπητο νεοφιλελεύθερο κυκλώνα κάτω απ’ τα όρια της φτώχειας και της αναξιοπρέπειας, που πρέπει να αντιπαλέψουν τα σχέδια που απεργάζονται τα νεοταξικά ιερατεία κι οι επιχώριες θεραπαινίδες τους. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις, ούτε από μηχανής θεοί, ούτε αρχηγοί και ανθυποφυρερίσκοι, με τη δύναμη και τη θέληση να ανατρέψουν το κατεστημένο της αδικίας και της εκμετάλλευσης. Το βάρος της εξέγερσης απέναντι στην αδικία, την εκμετάλλευση και τον παρασιτισμό πέφτει και πάλι, όπως πάντοτε, αναγκαστικά, στους ώμους των ίδιων των Δούλων, υπό την προϋπόθεση πως θα καταχτήσουν, κάποια στιγμή, ταξική αυτοσυνειδησία, πολιτική συνείδηση κι αγωνιστική, μαχητική διάθεση.
Άλλως, όπως έχει πολλάκις αποδειχτεί ιστορικά, τη θέση μιας
ριζοσπαστικής κοινωνικοπολιτικής ρήξης κι ανατροπής θα πάρει μια φασιστική, ή φασίζουσα, φάρσα.

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007

Σε κάθε τομέα της ανθρώπινης διανόησης, "τα πάντα επιτρέπονται" (anything goes).

Απ' τις αρχές του 17ου αιώνα, όταν ο Καρτέσιος θα ανακαλύψει τα "θεμέλια μιας υπέροχης επιστήμης" και θα θεμελιώσει τον επιστημονικό ορθολογισμό, ο ορθολογισμός και ο εμπειρισμός θα αναγνωρισθούν ως αδιαφιλονίκητοι πυλώνες της νεώτερης επιστήμης.
Ωστόσο η εμμονή του Καρτέσιου σε μια επιστημονική μεθοδολογία που αποσκοπούσε κυρίως στην προσπάθεια να αποδειχθεί εμπειρικά μια "προφανής" αλήθεια, μια θεωρία που συνδυάζεται ή προέρχεται από μια ενορατική πίστη, δέχθηκε από πολύ νωρίς την κριτική άλλων φιλοσόφων κι επιστημόνων της εποχής, όπως του Λάιμπνιτζ, που υποστήριξε ότι "μια πίστη βαπτίζεται εύκολα ως λογικά προφανής, επειδή κάποιος έχει συμφέρον ή διάθεση να την πρεσβεύει".
Στην πορεία της ιστορίας της επιστήμης, θα ανακύψουν πολλές φορές τέτοιου είδους ερωτήματα και διαφωνίες σχετικά με την αξία και το περιεχόμενο του επιστημονικού θετικισμού, την ουσία της φιλοσοφίας της επιστήμης, καθώς και την επιστημολογική μεθοδολογία και τον έλεγχο της εγκυρότητας της επιστημονικής γνώσης.
Ο K. Popper (1902-1994), ήταν αυτός που πρότεινε ως κριτήριο εγκυρότητας της εμπειρικής επιστήμης την εφαρμοζόμενη μεθοδολογία .
Ο βασικός άξονας της θεωρίας του Popper ήταν ότι "η καθαυτό εμπειρική μέθοδος πρέπει να εκθέτει συνεχώς μια θεωρία στην δυνατότητα να διαψευσθεί" .
Κατά τον Popper δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί με απόλυτη βεβαιότητα μια καθολική επιστημονική πρόταση, μια επιστημονική θεωρία, γιατί αρκεί και μόνον ένα αρνητικό πειραματικό εύρημα, ένα κρίσιμο πείραμα, μέσα στην απέραντη φυσική πραγματικότητα, που να έρχεται σε αντίθεση με την καθολικότητα μια επιστημονικής πρότασης κι επομένως να την διαψεύδει και να την καταρρίπτει. Ακόμη κι αν δεν έχει ανακαλυφθεί σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή εκείνο το εμπειρικό δεδομένο που διαψεύδει μια επιστημονική πρόταση, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται μέσα στο φυσικό σύμπαν, αλλά απλώς ότι, ενδεχομένως, δεν το έχουμε ανακαλύψει ακόμη.
Επομένως, σύμφωνα με την αντίληψη του Popper, "η πρόοδος της επιστήμης δεν είναι μια πορεία από αλήθεια σε περισσότερη αλήθεια, αλλά από ψεύδος σε λιγότερο ψεύδος".
Αυτό είναι το κριτήριο της διαψευσιμότητας του Popper σε σχέση με την εμπειρική επιστημονική μέθοδο, το οποίο έρχεται σε αντιδιαστολή με το κριτήριο της επαληθευσιμότηας του λογικού ορθολογισμού.
Σύμφωνα με την λογική αυτή ο στόχος μιας επιστημονικής έρευνας δεν είναι να επιβεβαιώσει μια επιστημονική αλήθεια όπως υφίσταται και γίνεται αποδεκτή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αλλά η ανακάλυψη μιας νέας, πιο ενδιαφέρουσας, ρηξικέλευθης και λιγότερο διαψεύσιμης επιστημονικής πρότασης που να ακυρώνει την παλιά.
Επιπροσθέτως, ο Popper δέχεται ότι, αν κανείς κινείται με κίνητρο να επαληθεύσει οπωσδήποτε μια επιστημονική πρόταση, είναι απολύτως σίγουρο ότι θα το επιτύχει .
Ωστόσο η θεωρία δεν μπορεί να αποτελεί επιστημονικό αυτοσκοπό.
Η ουσιαστική επιστημολογία αποζητά να εξυπηρετήσει την προοδευτική δυναμική της ανθρώπινης πολιτισμικής ανέλιξης κι επομένως κάθε επιστήμονας έχει δικαίωμα και χρέος, κατά τον Popper, να επινοεί νέες και φρέσκιες θεωρίες, βασισμένος στην αδέσμευτη κι αχαλίνωτη φαντασία του, κινούμενος, πάντως, στο πλαίσιο της παραδεκτής επιστημονικής μεθοδολογίας. Σε αντίθεση όμως με την θεολογία και την μεταφυσική, η επιστήμη θα πρέπει να είναι έτοιμη να απαρνηθεί μια θεωρία από την στιγμή που θα προκύψει πειραματικά ένα κρίσιμο αντιπαράδειγμα, ένα πειραματικό εύρημα ικανό να διαψεύσει την αλήθεια μιας επιστημονικής πρότασης.
Ο T. Kuhn (1922-1996) εισήγαγε την ιδέα ότι οι επιστημονικές γνώσεις κάθε εποχής βρίσκονται σε συνάρτηση με τις εκάστοτε ιστορικές, οικονομικές και κοινωνικοπολιτικές συνθήκες κι επομένως κάθε επιστημονικό σύστημα θα πρέπει να εξετάζεται αυτόνομα και όχι αξιολογικά σε σχέση με τα προηγούμενα ή τα επόμενα, αλλά σχετικά με την λειτουργικότητά του και την αξία του κατά την εποχή που διαμορφώθηκε κι αρθρώθηκε .
Για τον Khun η φιλοσοφία, αλλά και η ιστορία, της επιστήμης είναι μια σειρά ρήξεων κι ανατροπών, ενώ ο τρόπος που "βλέπει" κάθε φορά η επιστημονική κοινότητα τα πράγματα, μέσα από το πλέγμα των υφισταμένων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών, αποτελούν τα "παραδείγματα", τις κυρίαρχες δηλαδή ιδεολογίες γύρω από τις οποίες κινείται κάθε φορά η επιστημονική κοινότητα, αλλά δομείται κι ολόκληρος ο κοινωνικός ιστός.
Κατά την θεωρία του Khun, κάθε φορά που το υφιστάμενο "παράδειγμα" δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ικανοποιητικά τους σύγχρονους "γρίφους", τα νέα δηλαδή προβλήματα που ανακύπτουν μέσα από την εξέλιξη του ανθρωπίνου πολιτισμού, παρατηρείται μια "ανωμαλία" του υφιστάμενου παραδείγματος και η περίοδος της "κανονικής επιστήμης" δίνει την θέση της στην περίοδο της "ουσιώδους έντασης", μια διαδικασία από την οποία γεννάται μια νέα κυρίαρχη ιδεολογία , ένα νέο "παράδειγμα".
Ανάμεσα στα δύο "παραδείγματα", αλλά και στις επιστημονικές κοινότητες που τα υποστηρίζουν, υπάρχει πλήρης ασυνεννοησία και καμιά διάθεση συμβιβασμού, ένας "πόλεμος παραδειγμάτων" κατά τον Khun, ενώ οι "ανωμαλίες" του παλιού παραδείγματος, συγκροτούν πλέον την θεωρητική κανονικότητα του νέου.
Ο Khun λοιπόν ανατρέπει ολοσχερώς την ιστορική συνέχεια και την αλληλοσυμπλήρωση των επιστημονικών προτάσεων, που πρέσβευε ο λογικός ορθολογισμός, ενώ συνδυάζει με απόλυτο τρόπο την επιστημολογία με την υφιστάμενη κοινωνικοπολιτική μορφή της κάθε ιστορικής περιόδου.
Ιδιαίτερα κομβικό σημείο της σκέψης του Khun, και συνδετικός κρίκος με την επιστημολογία του Feyerabend, είναι η θέση του πρώτου ότι " η επιστήμη είναι ένα ανθρώπινο δημιούργημα, ένα πολιτιστικό φαινόμενο όπως όλα τ' άλλα (τέχνη, θρησκεία, πολιτική κτλ.), και έχει πολύ περισσότερα κοινά σημεία μ' αυτά απ' όσο αφήνεται να εννοηθεί. Βρίσκεται σε αλληλεπίδραση μ' όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής και η εξέλιξή της επηρεάζεται σημαντικά από παράγοντες, θεωρητικά, ξένους προς αυτή (μεταφυσικές πεποιθήσεις, κοινός νους, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες)".
Ωστόσο, κατά το τέλος του 20ου αιώνα, ο ρόλος της επιστήμης και της επιστημονικής κοινότητας συνδέθηκε με εξουσιαστικούς μηχανισμούς.
Οι επιστημονικές έρευνες και οι νέες τεχνολογικές ανακαλύψεις δεν προσανατολίζονταν μόνον προς την κατεύθυνση της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου της ανθρώπινης κοινότητας, αλλά και προς τις εξελιγμένες δυνατότητες ελέγχου και καταναγκασμού των πολιτών, καθώς και στην πολεμική βιομηχανία και τεχνολογία.
Οι υφιστάμενοι εξουσιαστικοί μηχανισμοί μπορούν τώρα να κατευθύνουν, ή και να ποδηγετήσουν, την επιστημονική έρευνα (μέσω της χρηματοδότησης ερευνητικών προγραμμάτων, της δημιουργίας ή κατάργησης πανεπιστημιακών εδρών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων κτλ), έτσι ώστε να εξυπηρετούνται μάλλον κερδοσκοπικές και εξουσιαστικές σκοπιμότητες, παρά ερευνητικά κι επιστημονικά ενδιαφέροντα.
Με αυτόν τον τρόπο η επιστημονική λειτουργία στρατεύεται σ' έναν σκοπό που φαίνεται, κατ' αρχήν, άσχετος με το ζητούμενο της ανθρώπινης πολιτισμικής ανέλιξης, ενώ απεκδύει την ανθρώπινη σκέψη από την ελεύθερη κι αδέσμευτη βούληση, "την διαισθητική και ποιητική πτυχή της".
Η διαπλοκή αυτή, ανάμεσα στους εξουσιαστικούς και εμπορικούς μηχανισμούς και στην επιστημονική κοινότητα, γέννησε ένα διαρκώς ογκούμενο αντιεπιστημονικό ρεύμα, μια αντίδραση σε μια επιστήμη, που λειτουργούσε ως υποχείριο εμπορικών και εξουσιαστικών συμφερόντων.
Στον τομέα της επιστημολογίας η δυσαρέσκεια αυτή κορυφώθηκε την δεκαετία του 1960, με ένα ρεύμα "εξωτερικής" ερμηνείας της επιστημονικής μεθοδολογίας, μια "αναρχική" προσέγγιση της φιλοσοφίας της επιστήμης, κύριος εκφραστής της οποίας υπήρξε ο Paul Feyerabend.
Ο Feyerabend παραδέχθηκε την ποππεριανή θεωρία, ότι η επιστημονική σκέψη και μεθοδολογία θα πρέπει να εστιάζεται στην προσπάθεια περιορισμού του ψεύδους.
Ο Feyerabend δέχτηκε, επίσης, την βασική αρχή της κουνιανής θεωρίας, ότι η επιστήμη αποτελεί, απλώς, μιαν ακόμη ανθρώπινη δραστηριότητα, ανάμεσα στις άλλες, χωρίς να αξιώνει, η επιστήμη, κάποια ιδιαίτερη αυθεντία ή αξία.
Επομένως, η αξία του επιστημονικού λόγου είναι απολύτως σχετική κι εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία, την οπτική και την αφετηρία από την οποία ο καθένας προσεγγίζει τις διατυπωμένες "αλήθειες".
Η επιστήμη, λοιπόν, υπηρετεί και πρεσβεύει έναν συγκεκριμένο τύπο γνώσης, που προτείνει κάποιες αλήθειες όπως τις αντιλαμβάνεται η επιστημονική κοινότητα, χωρίς αυτό να μειώνει ή να αναιρεί τον τρόπο που προσεγγίζουν τα πράγματα και τις αλήθειες που προτείνουν άλλες διανοητικές κοινότητες, όπως εκείνες των ποιητών, των ενορατικών και των μυστικιστών. Αντιθέτως, όσο πιο πολλές προσεγγίσεις είναι διατυπωμένες κι αποδεκτές, από την πιο προοδευτική κι επιστημονική ως την πιο αντιδραστική και ανορθολογική, όσο πιο πολυσύνθετη, ποικιλόμορφη κι αδέσμευτη είναι η έκφραση της ανθρώπινης διανόησης σε όλες της τις μορφές, τόσο πιο ελέυθερη είναι, κατά τον Feyerabend, η κοινωνία μας. "Μέσα σ' έναν τέτοιον πλουραλισμό τοποθετεί ο Feyerabend την επιστημονική κοινότητα".
Οι διανοητικές κοινότητες μέσα στο κοσμοείδωλο του Feyerabend πορεύονται δίπλα δίπλα, εντελώς ανεξάρτητες, χωρίς να υπόκεινται σε μεταξύ τους αξιολόγηση, και χωρίς να είναι υποχρεωμένες να λαμβάνουν υπόψη η μία την άλλη. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να απαγορεύσει σε κανέναν να προσεγγίσει τα φαινόμενα βασισμένος στην μέθοδο και την οπτική που επιλέγει, ο επιστήμονας με την επιστήμη και τον ορθολογισμό κι ο ποιητής με την ποίηση, την εσωτερική αναζήτηση και την πνευματική ενόραση.
Ο Feyerabend διακήρυσσε ότι ο Αριστοτέλης δεν είναι "ψόφιο άλογο" και φαίνεται να το εννοούσε απολύτως . Για τον Αριστοτέλη η ποίηση είναι τέχνη, δηλαδή μια δεξιοτεχνική ανθρώπινη δραστηριότητα, που περιγράφει τα "οία αν γένοιτο και τα δυνατά κατά το εικός ή το αναγκαίον", όσα δηλαδή θα μπορούσαν να έχουν συμβεί, κι αν ο Αριστοτέλης αναγνωρίζει την ποίηση ως φιλοσοφικοτέρα της ιστορίας, ο Feyerabend φαίνεται να της αναγνωρίζει την αυτή φιλοσοφική αξία μ' εκείνη της επιστήμης.
Δεν υπάρχει στην συλλογιστική αυτή "απόλυτη αλήθεια", ούτε και κάποιος πρεσβευτής της, αλλά ένας άκρατος κι απόλυτος σχετικισμός.
Ειδικά για την επιστήμη, ο Feyerabend ισχυρίζεται ότι πρέπει να απελευθερωθεί τόσο εσωτερικά, δηλαδή μέσα στο πλαίσιο της επιστημονικής κοινότητας και μεθοδολογίας, όσο κι εξωτερικά δηλαδή από την διαπλοκή της με την εξουσία και την αξίωση αυθεντίας για τον επιστημονικό λόγο.
Επομένως, η μόνη αντιπροσωπευτική για τον ανθρώπινο νου επιστημονική μέθοδος, είναι εκείνη που πρεσβεύει ότι στην επιστήμη, όπως και σε κάθε τομέα της ανθρώπινης διανόησης, "τα πάντα επιτρέπονται" (anything goes) .
Ο Feyerabend επιχειρεί να "απαλλάξει την επιστημολογία από την αρρώστια του ορθολογισμού. Ενάντια σ' αυτήν την αρρώστια προτείνει το φάρμακο του αναρχισμού".
Θεωρεί τον τομέα της φιλοσοφίας της επιστήμης άχρηστο, αν και αναγνωρίζει την αξία της ιστορίας της επιστήμης.
Ένας δεύτερος στόχος του φιλοσόφου είναι ο εμπλουτισμός της γνώσης απ' όλες τις μορφές της ανθρώπινης διανόησης. Αυτό σημαίνει ότι, μέσα στον πολιτισμικό πλούτο και την αναζήτηση της γνώσης, χωρούν ισάξια τόσο η προσέγγιση της επιστήμης με την επιστημονική μεθοδολογία της, όσο κι η προσέγγιση της ποίησης ή της θεολογίας με τις δικές τους μεθοδολογίες. "Ο πλουραλισμός, εξάλλου, τον οποίον υποστηρίζει ο Feyerabend είναι πλουραλισμός αρχών, μεθόδων και θεωριών".
Εν κατακλείδι, θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι ο Feyerabend δεν αποσκοπεί στο να απεκδύσει την επιστήμη και την επιστημονική κοινότητα από τον επιστημονικό, λογικό, τρόπο σκέψης, ούτε και να απαξιώσει την επιστημονική μεθοδολογία.
Εκείνο που φαίνεται να προτείνει, είναι την ισότιμη συμπόρευση των διανοητικών κοινοτήτων στον δρόμο για την απόκτηση της γνώσης, την μεταξύ τους αλληλεπίδραση με δεδομένο τον αμοιβαίο σεβασμό και το απόλυτο δικαίωμα της επιλογής μεθόδου στην αναζήτηση της αλήθειας και της κατανόησης των φυσικών φαινομένων.

Τρίτη, 6 Νοεμβρίου 2007

Με το νι και με το σίγμα!

Ο Z. Brzezinski υπήρξε ένας Αμερικανός «ιέραξ», κυρίως επί προεδρίας Ρήγκαν.
Αλ
λά οι γεωπολιτικές του απόψεις επηρέασαν ιδιαίτερα την περίοδο Κλίντον, ενώ κάποιες από τις βασικές κατευθύνσεις της γεωστρατηγικής του προσέγγισης εξακολουθούν να επηρεάζουν την αμερικανική εξωτερική πολιτική και να είναι εξαιρετικά επίκαιρες ακόμη και σήμερα. Μέγας ιεροφάντης κι απολογητής του αμερικανικού αυτοκρατορισμού, ο Brzezinski έχει καταγράψει τις σκέψεις και τις προτάσεις του στο: Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΚΑΚΙΕΡΑ, Η αμερικανική υπεροχή και οι γεωστρατηγικές της επιταγές, μτφ. Ε. Αστερίου, εκδ. Λιβάνη, Αθήνα 1998.
Ανάμεσα στ’ άλλα, όπως την ανάγκη προληπτικών πολέμων κι «επεμβάσεων» ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο ν' αμφισβητηθεί η παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ από κάποιο άλλο έθνος ή συμμαχία κρατών, ο Brzezinski αναφέρει:
«Δυνητικά, το πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν ένας μεγάλος συνασπισμός της Κίνας, της Ρωσίας και ίσ
ως του Ιράν, ένας «αντιηγεμονικός» συνασπισμός, τον οποίον δεν θα ένωνε η ιδεολογία, αλλά συμπληρωματικά παράπονα».
Ο Brzezinski παραθέτει, στη συνέχεια, τους τρεις βασικούς πυλώνες της αυτοκρατορικής αμερικανικής πολιτικής:
1) Ένα μόνο κράτος είναι πραγματικά παγκόσμια κυρίαρχη δύναμη,
2) ένα μη ευρασιατικό κράτος είναι παγκόσμια το κυρίαρχο κράτος, και
3) στην κεντρική αρένα της υδρογείου (σ.σ: εννοεί την Ευρασία), κυριαρχεί μια μη ευρασιατική δύναμη.
Γιά τον Brzezinski, όποιος ελέγχει το «μεγάλο νησί», ελέγχει τον κόσμο όλον. «Βραχυπρόθεσμα», γράφει, «είναι προς το συμφέρον της Αμερικής να στερεώσει και να διαιωνίσει τον γεωπολιτικό πλουραλισμό που επικρατεί στο χάρτη της Ευρασίας».
Σας μυρίζουν ακόμη οι καμένες γιουγκοσλαβικές σάρκες; Κι εμένα!
Λέει κι άλλα, εξόχως ενδιαφέροντα, ο Brzezinski, αλλά εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία, είναι, νομίζω, τούτο:
«Με
λίγα λόγια, οι ΗΠΑ πρέπει να έχουν μια πολιτική με δύο στόχους, χωρίς να απολογούνται γι’ αυτό: Από τη μια, να διατηρήσουν την κυρίαρχη θέση τους τουλάχιστον για μια γενιά και κατά προτίμηση ακόμη περισσότερο και, από την άλλη, να δημιουργήσουν ένα γεωπολιτικό πλαίσιο που να μπορεί να απορροφήσει τους αναπόφευκτους κλονισμούς και εντάσεις της κοινωνικό-πολιτικής αλλαγής και να εξελίσσεται ταυτοχρόνως στον γεωπολιτικό πυρήνα του μοιράσματος της ευθύνης για ειρηνική παγκόσμια διαχείριση (...) Αυτές οι προσπάθειες θα έχουν το πρόσθετο ιστορικό πλεονέκτημα ότι επωφελούνται από τον νέο ιστό των παγκόσμιων δεσμών, που αναπτύσσονται ευρέως έξω από το πιο παραδοσιακό σύστημα των εθνών-κρατών. Αυτός ο ιστός, τον οποίον υφαίνουν πολυεθνικές εταιρείες, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (από τις οποίες πολλές είναι διεθνικού χαρακτήρα) και επιστημονικές κοινότητες και τον οποίον ενισχύει το internet, δημιουργεί ήδη ένα άτυπο παγκόσμιο σύστημα, το οποίο είναι εγγενώς κατάλληλο για πιο θεσμοποιημένη και διευρυμένη παγκόσμια συνεργασία» (Brzezinski, 1998, σ. 368-369).

Βρε, μας τα 'χουν πει όλα.
Με
το νι και με το σίγμα!
Με λεπτομέρειες ανατριχιαστικές, με ωμότητα, με κυνισμό.
Αλλά στου κουφού την πόρτα...

Το γνωρίζατε;

Η φράση «έφαγε χυλόπιτα» προέρχεται από το παρασκεύασμα χυλού, που έδιναν παλιά οι ψευτογιατροί για τον περιορισμό του καημού των ερωτευμένων!
Η φράση: «του πήρε τον αέρα», προέρχεται από την αρχαιότητα και την εκμετάλλευση του ανέμου κατά τις ναυμαχίες έναντι του εχθρού!
Η γνωστή συνοικία των Αθηνών ονομάστηκε «Κολωνάκι» από ένα κολωνάκι, που ήταν χτισμένο εκεί για προληπτικούς λόγους, όπως συνηθιζόταν κατά την τουρκοκρατία!
Στον γνωστό άθλο του Ηρακλή, τα γνωστά «χρυσά μήλα των εσπερίδων» ήταν...πορτοκάλια!
Όταν αποκαλούμε μια κοπέλα «σουσουράδα», κυριολεκτικά σημαίνει: αυτή που κουνά τα οπίσθιά της!
Η ακριβής εξήγηση της φράσης: «Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα», δεν έχει σχέση με κανέλλα, ή άλλα καρυκεύματα, αφού σημαίνει: «Έρχομαι από την Κωνσταντινούπολη και σε προσκαλώ να έρθεις στην κορυφή»!
Όταν δίνουμε σε κάποιον «πουρμπουάρ», η ακριβής ερμηνεία είναι ότι του προσφέρουμε χρήματα για να πιει κάτι, δηλαδή τον κερνάμε ένα ποτό! (pour boir, στα γαλλικα σημαινει "για ποτό").
Οι οδηγοί των πρώτων αυτοκινήτων ατμού ονομάστηκαν «σοφέρ», δηλαδή «θερμαστές», γιατί ζέσταιναν το νερό της μηχανής πριν ξεκινήσουν!
Η γνωστή συνοικία Πατήσια ονομάστηκε έτσι από την αντίστοιχη τούρκικη λέξη, που σημαίνει: τα κεκτημένα αγροκτήματα!
Όταν λέμε σε κάποιον «Αντίο», του λέμε κυριολεκτικά, σύμφωνα με την αντίστοιχη ισπανική φράση, ότι: «θα τα πούμε στον άλλο κόσμο», δηλαδή πρόκειται για ...οριστικό αποχωρισμό!
Τα στοιχεία του πληκτρολογίου της γραφομηχανής (έως σήμερα Η.Υ.) τοποθετήθηκαν μπερδεμένα από τον Christopher Latham το 1868 για να μπερδεύει τις γραμματείς και να μην μπλοκάρουν από την ταχύτητά τους τις γραφομηχανές!
Η βέρα φοριέται στο τέταρτο δάχτυλο-παράμεσο γιατί τον παράμεσο διασχίζουν φλέβες, που συνδέονται με την καρδιά!
Το 1630 ο Γάλλος Καρδινάλιος Ρισελιέ διέταξε τα μαχαίρια του φαγητού να έχουν στρογγυλεμένες άκρες για να πάψουν επιτέλους οι καλεσμένοι του να καθαρίζουν τα δόντια τους με αυτά!
Η Peugeot αγόρασε από παλιά τα δικαιώματα, ώστε τα μοντέλα της να έχουν ονόματα τους αριθμούς από το 101-909 για να καμουφλάρεται με το μηδέν η τρύπα της μανιβέλας!

Δευτέρα, 5 Νοεμβρίου 2007

Ποιοί είμαστε εμείς, και τι μας ενώνει;

"(…) Εδώ ουρανός παντού κι ολούθε ήλιου αχτίνα,
και κάτι ολόγυρα σαν του Υμηττού το μέλι,
βγαίνουν αμάραντ' από μάρμαρο τα κρίνα,
λάμπει γεννήτρα ενός Ολύμπου η θεία Πεντέλη.

Στην Ομορφιά σκοντάβει σκάφτοντας η αξίνα,

στα σπλάχνα αντί θνητούς θεούς κρατά η Κυβέλη,
μενεξεδένιο αίμα γοργοστάζ' η Αθήνα

κάθε που τη χτυπάν του Δειλινού τα βέλη.

Της ιερής ελιάς εδώ ναοί και οι κάμποι,
ανάμεσα στον όχλο εδώ που αργοσαλεύει
καθώς απάνου σ' ασπρολούλουδο μια κάμπη,
ο λαός των λειψάνων ζη και βασιλεύει χιλιόψυχος,
το πνεύμα και στο χώμα λάμπει,
το νιώθω,
με σκοτάδια μέσα μου παλεύει.

Εκεί που ακόμα ζουν οι Φαίακες του Ομήρου

και σμίγ' η Ανατολή μ' ένα φιλί τη Δύση,

κι ανθεί παντού με την ελιά το κυπαρίσσι,
βαθύχρωμα στολή στο γαλανό του Απείρου,

εκεί η ψυχή μου ορέχτηκε να γλυκοζήσει
στο μεγαλόπετρο όραμα της γης του Πύρρου,

εκεί που χύνονται σαν ομορφιές ονείρου
η μάννα της αυγής,
της αρμονίας η βρύση.

Τ' αθανάτου Τυφλού με νέα φωνή ελληνίδα
σοφά
εκεί πέρ' αντιλαλούν οι ραψωδίες,

εκεί αναπνέει από τα ρόδα ευωδίες
του Σολωμού η σκιά σε Ηλύσια,
και τεχνίτης
εκεί της λύρας ξαναζεί και την πατρίδα
και τη δόξα ο Δημόδοκος υμνεί της Κρήτης.
(…) Αμαρτωλός καλογερεύω στ' Αγιονόρος,

με καίει ο Σατανάς κ' η Κόλαση με τρωει,
σε βαθύ πλάνο ρέμα πνίγομαι οδοιπόρος,

είν' η ψυχή μου χαλασμός και μοιρολόι.

Το Αιγαίο γαλάζιος θησαυρός σμαραγδοφόρος,

ο ουρανός και η γη σα Δάφνης και σα Χλόη,
φυτρώνει της ζωής λαχταριστός ο σπόρος,
βυζαίνεται απ' των 'Oντων το μελισσολόι
των 'Oλων ο χυμός.
'Oλυμπος, Πήλιον, 'Oσσα,
πελάγου κάθε κόρφος,
κάθε στεριάς γλώσσα,
η λιμνοφάνταστη Κασσάντρα,
η Θράκη, γάμου
φορούνε φόρεμα κ' εγώ;
"Κύριε, γίνου
Σωτήρ μου!"
Και θολώνω με τα δάκρυά μου
το θείο Βρέφος,
ζωγραφιά του Πανσελήνου.

Η Ρούμελ' είναι μια κορών' από ρουμπίνι,
κ' είν' ο Μοριάς μια σμαραγδένια λαμπυράδα,
κι εφτάδιπλο τα Εφτάνησα είναι μπουγαρίνι,
νεράιδα είν' αφρογέννητη κάθε Κυκλάδα.
Κομματιασμένη κ' η 'Hπειρο γελάει κ' εκείνη,

κ' η Θεσσαλία σκορπίζει μια ξανθή ομορφάδα,
κρυμμένη στην πολύπαθη τη Ρωμιοσύνη
σα να ξανοίγω τη βασίλισσα Ελλάδα.

Ακόμα το έλατο της λεβεντιάς φουντώνει

κι απ' των αιώνων τους καημούς
κι από τα πάθη
του Διγενή η πνοή παντού χυμένη πλάθει,
Κανάρη, Καραϊσκάκη και Κολοκοτρώνη,
και μέσ' στης χρυσοπράσινης νυχτιάς τα βάθη
ακόμ' αργολαλεί του Κολωνού τ' αηδόνι.
Από το Δούναβη ως την άκρη του Ταινάρου

κι από τ' Ακροκεραύνια στη Χαλκηδόνα
διαβαίνεις,
πότε σαν της θάλασσας Γοργόνα,

πότε σαν άγαλμ' από μάρμαρο της Πάρου.

Πότε κρατάς τη δάφνη από τον Ελικώνα

και πότε ορμάς με τη ρομφαία του βαρβάρου,

και μέσ' στο πλάτος του μεγάλου σου λαβάρου

βλέπω διπρόσωπη ζωγραφισμέν' εικόνα.

Εδώ ιερός ο Βράχος φέγγει σαν τοπάζι

κι ο λευκοπάρθενος χορός των Κανηφόρων
προβαίνει και τον πέπλο της θεάς ταράζει,
και πέρ' αστράφτουν τα ζαφείρια των Βοσπόρων,
κι απ' τη Χρυσόπορτα περνώντας αλαλάζει

ο θρίαμβος των νικητών Αυτοκρατόρων!
Σαν των Φαιάκων το καράβ' η Φαντασία,

χωρίς να τη βοηθάν πανιά και λαμνοκόποι,
κυλάει,
κι είναι στα βάθη της ψυχής μου τόποι
πανάρχαιοι κι ασάλευτοι
σαν την Ασία,
πεντάγνωμοι κι απόκοτοι σαν την Ευρώπη,
σα μαύρη γη Αφρική με σφίγγ' η απελπισία,
κρατώ μιαν άγρια μέσα μου Πολυνησία,

και πάντα ένα Κολόμβο παίρνω το κατόπι.

Και τα τεράστια της ζωής και τα λιοπύρια
των τροπικών τα γνώρισα,
και με των πόλων
τυλίχτηκα τα σάβανα,
και χίλια μύρια
ταξίδια εμπρός μου ξάνοιξαν τον κόσμο όλο.
Και τ' είμαι;
Χόρτο ριζωμένο σ' ένα σβώλο
απάνου,
που ξεφεύγει κι απ' τα κλαδευτήρια.
"
Κωστής Παλαμάς, "Πατρίδες", 'Aπαντα, τόμ. Γ', Αθήνα, εκδ. Μπίρης

Σάββατο, 3 Νοεμβρίου 2007

Εθνικιστικά διλήμματα. Απόπειρες προσέγγισης.

Η επιστροφή σ' έναν άκαμπτο, ρομαντικό, εθνικισμό, που καθορίζει την έννοια του έθνους ως την μοναδικότητα κάθε ξεχωριστής ανθρώπινης κοινότητας, μοναδικότητα που προσδιορίζεται αποκλειστικά από τις ιδιαίτερες παραδόσεις, τα κοινά ήθη κι έθιμα, τους ιστορικούς και γλωσσολογικούς δεσμούς, καθώς και τις κοινές συναισθηματικές εμπειρίες, τείνει να αποκλείσει εντελώς έναν άλλον, ουσιώδη παράγοντα της έννοιας του έθνους: αυτόν του αυτοπροσδιορισμού.
Έτσι οι εθνικές υποομάδες, σε μια επιστροφή στον νεο-ανορθολογισμό, νοούνται ως εντελώς αυτόνομα κι ανεξάρτητα "όντα", αποκομμένα από κάθε έννοια διαλεκτικής ιστορικής ανέλιξης.
Αγνοούνται οι χωρικές και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, αγνοείται ο πολιτισμός ως συνθετική διαδικασία, όπου το κάθε έθνος αυτοκαθορίζεται μεν από την ιδιοσυστασία του, ετεροκαθορίζεται δε από την επαφή του και την αλληλεπίδρασή του με άλλα έθνη και τον χώρο.
Ταυτόχρονα, μέσα από αυτό το εθνικιστικό πρίσμα, που θεωρεί το έθνος ως μια εντελώς αυτοκαθοριζόμενη κι αυτόνομη οντότητα, προκύπτουν μερικά θεωρητικά παράδοξα, μερικές εθνικιστικές αντιφάσεις, που δύσκολα μπορούν να απαντηθούν μέσα στο πλαίσιο της λογικής.
Λόγου χάρη, ένας Έλληνας "υπερεθνικιστής" (ο όρος είναι μεν αδόκιμος, περιγράφει όμως την ανορθολογική θεώρηση του εθνικισμού από ορισμένους) πρεσβεύει το δικαίωμα του ελληνικού έθνους στις ιδιαίτερες παραδόσεις του, αξιώνοντας μια πολιτισμική καθαρότητα, ενώ ταυτόχρονα επικρίνει τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες άλλων εθνών, συγκρίνοντάς τες με τις παραδόσεις και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά του δικού του έθνους. Αξιολογεί και ιεραρχεί, δηλαδή, τα έθνη σε μια εθνοφυλετική ιεραρχική κλίμακα.
Με τη λογική αυτή, ο ελληνισμός έχει την "ιερή" υποχρέωση να διαφυλάξει την ορθόδοξη πίστη και τις παραδόσεις του, αλλά τα ισλαμικά έθνη χαρακτηρίζονται βάρβαρα κι απολίτιστα επειδή η σαρία αποτελεί πολιτισμική τους κληρονομιά, αλλά κρίνεται απαράδεκτη για τα δεδομένα της χριστιανικής ηθικής και της δυτικής κουλτούρας.
Ταυτόχρονα, ο απόλυτος αυτοπροσδιορισμός, καθώς επίσης η πολιτική κι εδαφική κυριαρχία των ιστορικών εθνών μέσα σ' έναν κόσμο εθνοκρατών, που προβάλλεται, λογικότατα, από την εθνικιστική πολιτική ιδεολογία, συγκρούεται με την άρνηση του δικαιώματος του ίδιου αυτού εθνοτικού προσδιορισμού, όταν κάποιες υποομάδες επιθυμούν να αυτοπροσδιορισθούν διαφορετικά εντός του πλαισίου ενός κυρίαρχου έθνους.
Η αρχή του εθνοτικού αυτοπροσδιορισμού συγκρούεται εδώ με το μείζον δικαίωμα του κυρίαρχου έθνους στην πολιτική κυριαρχία κι εμφανίζεται ως απειλή στον κανόνα της εθνικής ομοιογένειας, που αποτελεί βασικό συνεκτικό δεσμό κι αρμό της ιδιοσυστασίας και της σταθερότητας του εθνοκράτους.
Η αντίφαση είναι ορατή: αντιστεκόμενα τα έθνη στην πολυπολιτισμική "σούπα" της παγκοσμιοποίησης, επιστρέφουν στις πιο παραδοσιακές, και ίσως αντιδραστικές, μορφές εθνικισμού. Κι αυτό αποτελεί ένα ακόμα εθνικιστικό δίλημμα, που μένει να απαντηθεί μέσα από έναν διαλεκτικό αναστοχασμό της έννοιας του έθνους και της ιδεολογίας του πολιτικού εθνικισμού, μέσα στο πλαίσιο της σύγχρονης κοινωνικοπολιτικής και ιστορικής συγκυρίας.
Εν τούτοις, η ανθρώπινη πολιτισμική ανέλιξη δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί μέσα από μια σχέση διαλεκτική, μια σχέση συνθετική, όπου απαραιτήτως θα πρέπει να ισχύουν κάποιοι πανανθρώπινοι ηθικοί κανόνες, κάποιες πανανθρώπινες κοινές αξίες και αρχές, πέρα από την όποια φυλετική, ιστορική ή πολιτισμική ιδιοπροσωπεία του κάθε λαού. Η ιδιοπροσωπεία κάθε ανθρώπινης συγκροτημένης κοινότητας δεν μπορεί να λογίζεται έξω και πέρα από το ιστορικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι, παρά σαν μέρος, σαν κύτταρο του παγκόσμιου πολιτισμικού οργανισμού.
Με τη λογική αυτή, τα έθνη έχουν, ασφαλώς, δικαίωμα στην πολιτισμική τους ιδιοπροσωπεία, είναι, με βεβαιότητα, φορείς μιας ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς, αυτοκαθορίζονται σαφώς και από παράγοντες φυλετικούς (ιδωμένους, όμως, μέσα από την ιστορική κι όχι βιολογική σκοπιά), αλλά, ταυτόχρονα, ετεροκαθορίζονται από το σύνολο του ανθρώπινου πολιτισμού, αφού αποτελούν μέρος μιας πανανθρώπινης κοινότητας, που δεν μπορεί παρά να λογίζεται μέσα από μια οικουμενική θεώρηση και να υπακούει σε μια βασική και θεμελιώδη ηθική αρχή, αυτή του ανθρωπισμού.
Αυτού του είδους η ουμανιστική οπτική δεν αναιρεί καθόλου το δικαίωμα των εθνών στην αυτόνομη προσωπικότητά τους. Ίσα ίσα, θωρακίζει το δικαίωμα στην διαφορετικότητα και στην ιδιοπροσωπεία, προβάλλοντας, όμως, ταυτόχρονα, το σύνολο του πολιτισμού ως μια συνθετική, διαλεκτική, διαδικασία, όπου οι ιδιαιτερότητες κάθε έθνους και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των εθνών συγκροτούν το μωσαϊκό, αλλά και το μεγαλείο, του ανθρώπινου πολιτισμού.
Τα έθνη, έτσι, δεν περιχαρακώνονται στις ιστορικές και πολιτισμικές τους ιδιαιτερότητες, αλλά ταυτόχρονα διατηρούν ανέπαφη την εθνική τους ιδιοπροσωπεία.
Οι εθνικές υποομάδες νοούνται σαν ισότιμα κι ανεξάρτητα μέλη μιας ευρύτερης συλλογικότητας, της πανανθρώπινης κοινωνίας, στην οποίαν, ωστόσο, εξακολουθούν να ισχύουν κάποιοι βασικοί και θεμελιώδεις κανόνες, κάποιες αρχές και αξίες, που προσδίδουν στην Ανθρώπινη κοινότητα τον χαρακτήρα της υπερεθνικής συλλογικότητας.
Όχι, λοιπόν, στην πολυ-πολιτισμική "σούπα" της παγκοσμιοποίησης και στον αυτοκρατορικό ιμπεριαλισμό της Νέας Τάξης, αλλά, ταυτόχρονα, όχι και στην υπερεθνικιστική περιχαράκωση. Ο ανθρώπινος πολιτισμός είναι μια διαδικασία ανοιχτή, όπου τα έθνη είναι ταυτόχρονα αυτόνομα, αλλά όχι αυτοτελή.
Ναι στη διατήρηση και στην προστασία των ιδιαίτερων πολιτισμικών χαρακτηριστικών της κάθε εθνότητας, αλλά όχι στις απόψεις που προβάλλουν εθνοφυλετικές "καθαρότητες", αξιολογήσεις και ιεραρχήσεις των εθνών στη βάση φυλετικών διακρίσεων.
Ναι στο δικαίωμα του κάθε έθνους στην πολιτική αυτοτέλεια και κρατική ανεξαρτησία, αλλά όχι στον ιμπεριαλισμό και την πατριδοκαπηλία.
Ναι στο δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού του εθνικού υποκειμένου και στο δικαίωμά του να αξιώνει πολιτική αυτοτέλεια, αλλά όχι στην υποκατάσταση του πολιτικού υποκειμένου από το εθνικό, μέσα στην νομική κατασκευή του σύγχρονου κράτους.
Ασφαλώς και μέσα από την προσέγγιση αυτή προκύπτουν, ενδεχομένως, αναντιστοιχίες ή και αντινομίες. Αυτό, όμως, οφείλεται, κατά βάση, στις αντιφάσεις που η ίδια η έννοια του εθνικισμού εμπεριέχει. Το πιο δύσκολο αιτούμενο στις μέρες μας, είναι, ίσως, η προσπάθεια συγκερασμού αυτών των εθνικιστικών αντιφάσεων, η προσπάθεια απάντησης στα εθνικιστικά διλήμματα.
Όπως και να 'χει, μια που η ανθρώπινη λογική και ηθική υπάρχει για να μετουσιώνεται σε πραγματικότητα, και, τελικά, ο σκοπός του ανθρώπινου υποκειμένου είναι το "πράττειν" (λογικά και ηθικά), εκείνο που έχει αξία είναι να διαφυλάξουμε την ουσία της εθνικής ιδιαιτερότητας του κάθε λαού, χωρίς να απολέσουμε τις βασικές και πανανθρώπινες αξίες και την κοινωνική αμοιβαιότητα, όπως διαμορφώθηκαν και αποκρυσταλλώθηκαν στην ιστορική διαδρομή, που μας χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο είδος.
Ακόμη και η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ, στην Μπροσούρα του Γιούνιους, υποστήριξε πως «ο σοσιαλισμός αναγνωρίζει σε κάθε λαό το δικαίωμα της ανεξαρτησίας και την ελευθερία να χειρίζεται ανεξάρτητα τις τύχες του», αν και δεν είναι, ισχυρίστηκε, εφικτό το δικαίωμα αυτό, στην αυτοδιάθεση, μέσα σε αστικοκαπιταλιστικά, ιμπεριαλιστικά περιβάλλοντα. Θα μπορούσε, βεβαίως, κάποιος να αντιτείνει, πως ο εθνοτικός αυτοπροσδιορισμός και το αίτημα για αυτοδιάθεση προκύπτει, ακριβώς, μετά από απαίτηση των λαϊκών μαζών στο σύνολό τους, δηλαδή και της εργατικής τάξης. Ωστόσο, η Λούξεμπουργκ συνηγόρησε με την άποψη του Ένγκελς, περί του δικαιώματος των «ιστορικών εθνών» (εκείνων δηλαδή που συνδυάζουν ικανό πληθυσμό για την πλήρη ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος, αλλά και μια σχετικά μεγάλη και συνεκτική χωρική επικράτεια για την ανάπτυξη ενός βιώσιμου κράτους) στην εθνική αυτοδιάθεση, ανεξαρτησία και πολιτική αυτονομία.
Διαβάζω στο Ν.Γ.ΣΒΟΡΩΝΟΣ, ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΘΝΟΣ, ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ, προλ. ΣΠ.Ι.ΑΔΡΑΧΑΣ, επιμ. Ν.ΒΑΓΕΝΑΣ, εκδ. ΠΟΛΙΣ, σ. 22-23:
«Η γενική αυτή εικόνα ενός συντελεσμένου έθνους χρειάζεται την ιστορική της εξήγηση, γιατί βέβαια κανένας πλέον σοβαρός μελετητής δεν ικανοποιείται με τις ρομαντικές αντιλήψεις που παρουσίαζαν το έθνος ως κάποια υπερβατή οντότητα δεδομένη από τα πριν, ενός συνόλου συγγενικών φυλών, ή ενός μεταφυσικού «λαϊκού πνεύματος», μιας «ψυχής»· ούτε αρκείται στη διαπίστωση ότι το βασικό χαρακτηριστικό της εθνικής ενότητας είναι η κοινή βούληση των ατόμων που το απαρτίζουν. Η δημιουργία της κοινής αυτής βούλησης υπακούει σε κάποια ιστορική νομοτέλεια και βρίσκεται σε στενή εξάρτηση με τους κοινωνικούς παράγοντες που κινούν την ιστορία.
Το έθνος είναι κι αυτό μια ιστορική κατηγορία, η κατακλείδα μιας σειράς σχηματισμών που βγαίνει ο ένας απ’ τον άλλον σε μια συνεχή εξελικτική διαλεκτική πορεία με τη συνεργία πολλών παραγόντων, οι οποίοι δεν έχουν όλοι την ίδια λειτουργία, ούτε, επομένως, την ίδια βαρύτητα, για τον σχηματισμό του κάθε έθνους, που το καθένα απλώνει τις ρίζες του, άλλο μακρύτερα και άλλο λιγότερο μακριά, στον ιστορικό χρόνο»