Σάββατο, 12 Ιουνίου 2010

"Επιθετικός εκπολιτισμός" αλλά...

...απ' την ανάποδη!
Ο Κορεάτης Kim Kyong-Dong σε πολλές κοινωνιολογικές έρευνές του έχει επιχειρήσει να απαντήσει αν είναι δυνατή η καπιταλιστική ανάπτυξη σε μη δυτικές κοινωνίες και ειδικά στις κουλτούρες της νοτιοανατολικής Ασίας.
"Φυσικά", γράφει, "δεν μπορούμε να απορρίψουμε τόσο εύκολα το επιχείρημα ότι οι πολιτισμικοί παράγοντες επιδρούν στις οικονομικές δραστηριότητες (...) Η σημασία του ανατολικού-ασιατικού μοντέλου καπιταλιστικής ανάπτυξης, εν αντιθέσει με αυτό του δυτικού, έγκειται ίσως στο γεγονός οι πολιτισμικές διαφορές μπορούν να παράγουν παρόμοια αποτελέσματα, παρέχοντας ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο μια κοινωνία μπορεί να επιλέξει διαφορετικές στρατηγικές, προκειμένου να επιτύχει τους ίδιους στόχους με μιαν άλλη".*
Στην πραγματικότητα, η Κίνα επιχειρεί τις τελευταίες δεκαετίες ν' ανοίξει-απελευθερώσει την σφαίρα του οικονομικού, κρατώντας στεγανοποιημένη την σφαίρα του πολιτικού. Πράγμα, όπως μας έχει μάθει κυρίως ο Μαρξ, αλλά και η ιστορία, αδύνατον.
Έτσι, σ' έναν δυτικού τύπου εκσυγχρονισμό (εντός ή εκτός εισαγωγικών), που επιβλήθηκε στην Κίνα όπως σχεδόν σε όλες τις υπόλοιπες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας (της Ιαπωνίας μη εξαιρουμένης) "βιαίως και άνωθεν", η κινεζική οικονομική και κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σ' ένα απολύτως κλειστό, μονοκομματικό, κονκλάβιο, το οποίο, ωστόσο, έχει και μια μακραίωνη παράδοση αυταρχικότητας και διαφθοράς, σε μια μανδαρινικού τύπου κρατική γραφειοκρατία και σ' ένα καπιταλιστικό (θεωρητικά ελεγχόμενο) άνοιγμα της κινεζικής αγοράς.
Οι νέοι τρόποι σώρευσης κεφαλαίου του δυτικού καπιταλισμού, μέσα σ' ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον, επιχειρούν σήμερα να "εκπολιτίσουν επιθετικά" όχι τους νοτιοανατολικούς λαούς, όπως συνέβηκε άλλοτε, κατά την εποχή της αποικιοκρατίας, αλλά την ίδια την Δύση!
Μεταφέροντας τις παραγωγικές δραστηριότητες ανατολικά, όπου ισχύει ο εργασιακός Μεσαίωνας κι εν πολλοίς η δουλοπαροικία (ας θυμηθούμε ότι στην "κομμουνιστική" Κίνα οι απεργίες για οποιονδήποτε λόγο κι αιτία είναι παράνομες, ενώ στην Ινδία, και σε πολλές άλλες ασιατικές χώρες, η παιδική εργασία είναι θεσμός), επιχειρούν να συμπιέσουν το εργατικό κόστος τόσο, όσο να συνεπάγεται σχεδόν ένα καθεστώς εργασιακής δουλείας, ενώ ταυτόχρονα "νουθετούν" την καταναλωτικά "κορεσμένη" και δημοσιονομικά "αχαλίνωτη" Δύση με μεθόδους επιβολής οικονομικών μέτρων "σοκ και δέος", όπως ο, γερμανικού τύπου, "αποπληθωρισμός" των δυτικών οικονομιών, που βιώνουμε κι εμείς στο πετσί μας.
Το μυστικό της όλης υπόθεσης, όπως είπε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο περ. "Έψιλον" ο καθηγητής και συγγραφέας Ντ. Χάρβεϊ**, είναι πως "αυτό που κάνουν πάντοτε οι καπιταλιστές είναι να κεφαλαιοποιούν τα κέρδη και να κοινωνικοποιούν το ρίσκο. Είναι το παιχνίδι "κορόνα κερδίζω, γράμματα χάνεις".
Και πώς το κάνουν αυτό;
Πρώτον κοινωνικοποιώντας (σε παγκόσμιο επίπεδο), όπως όλοι πλέον ξέρουμε, την κρίση του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος· δεύτερον, μεταφέροντας τις παραγωγικές δραστηριότητες στην νοτιοανατολική Ασία, όπου το εργασιακό καθεστώς είναι ισοδύναμο με καθεστώς δουλοπαροικίας και τα εργατικά δικαιώματα ανύπαρκτα ή/και απαγορευμένα· και, τέλος, επιχειρώντας να καταστήσουν την Ευρώπη (κι εδώ εννοούνται κυρίως οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, άλλως PIIGS), που δεν έχει πλέον την δυνατότητα να καταναλώσει -μέσω εύκολου και γρήγορου δανεισμού- τα προϊόντα που παράγονται με δυτικά κεφάλαια στην Ασία, μια αγορά εργασίας "ανταγωνιστική", ήγουν μια αγορά εργασίας αντίστοιχη προς εκείνη του ανατολικού εργασιακού Μεσαίωνα.
Αυτός είναι ο επιχειρούμενος (καπιταλιστικός) "επιθετικός εκπολιτισμός", που, κατά τη γνώμη μου, επιχειρείται σήμερα στη Δύση: η βίαιη εισαγωγή κι επιβολή στις δυτικές κοινωνίες του εργασιακού μοντέλου της ανατολής (και πάντως όχι πάνω στο ιαπωνικό πρότυπο).
Ωστόσο, στο πλαίσιο του βεμπεριανού παράδοξου των "μη επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων της κοινωνικής δράσης", οι Κινέζοι εργαζόμενοι φαίνεται πως αρχίζουν να εμφανίζουν τα "συμπτώματα" μιας κοινωνικής κι εργατικής δράσης, που πρέπει να φέρνει τους νεοφιλελεύθερους "φωστήρες" του ύστερου καπιταλισμού σε αμηχανία.

Στον δρόμο για 41,1 ευρώ


Στους δρόμους κατέβηκαν χθες οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο της Ηonda Μotor στο Ζονγκσάν της Νότιας Κίνας. Το εργοστάσιο, που κατασκευάζει εξαρτήματα για διάφορα μοντέλα της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας, απασχολεί περίπου 1.400 εργαζομένους. Το 85% εξ αυτών συμετείχε στην απεργία, σύμφωνα με το Αssociated Ρress. Είναι εντυπωσιακό το ποσοστό, αν σκεφθεί κανείς ότι στην Κίνα οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων απαγορεύονται διά νόμου. Οι απεργοί ζητούν περισσότερη εργασιακή ελευθερία και αύξηση του μηνιαίου μισθού τους από τα 1.700 γουάν (205,8 ευρώ) στα 2.040 γουάν (246,9 ευρώ). Η Ηonda τούς προσφέρει 1.800 ευρώ (217,9 γουάν), δηλαδή αύξηση 5,9%. Αυτοί επιμένουν στο 20%. Φαίνεται υψηλό το ποσοστό, αλλά αν η Ηonda λειτουργούσε το εργοστάσιο στην Ιαπωνία θα πλήρωνε τουλάχιστον 1.320 ευρώ (βασικός στην Ιαπωνία). Μήπως άραγε πρέπει να αρχίσουν και αυτοί να πηδούν απ΄ το παράθυρο; Διότι οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο της Foxconn εξασφάλισαν αυξήσεις 66%... (RΕUΤΕRS/ ΤΥRΟΝΕ SΙU)
Πηγή: tovima.gr

Τόμπολα!
Η στοιχειώδης λογική μας λέει ότι δεν μπορείς, επί μακρόν, ν' απελευθερώσεις την σφαίρα του οικονομικού, κρατώντας στεγανοποιημένες τις σφαίρες του πολιτικού και του κοινωνικού, έστω κι αν το επιχειρήσεις με αυταρχικά κι ολοκληρωτικά μέσα.
Οι Κινέζοι εργαζόμενοι, σ' έναν κόσμο όπου η διάδοση των πληροφοριών είναι αστραπιαία και χωρίς να είναι πλέον εφικτός ο απόλυτος έλεγχος κι η αποκρυβή τους, μπαίνουν πλέον, σταδιακά αλλά σταθερά και δυναμικά, στη διαδικασία της καπιταλιστικής "εργασιακής κοινωνικοποίησης", διεκδικώντας τα "αυτονόητα", μέχρι πρόσφατα στη Δύση, εργασιακά, κοινωνικά και, κυρίως, οικονομικά δικαιώματα.
Παράδοξο; Όχι και τόσο.
Κι η Δύση (ή, εν πάση περιπτώσει, η Δύση στα "καθ' ημάς");
Στην ίδια συνέντευξή του***, ο Ντ. Χάρβεϊ απαντά:

"Να απαντήσετε συλλογικά, μαζί με τις άλλες χώρες PIIGS, ζητώντας μορατόριουμ και συνολική αναδιαπραγμάτευση του χρέους με τους δικούς σας όρους"

Αν οι Κινέζοι εργαζόμενοι επιλέγουν, μέσα σ' ένα απολύτως αυταρχικό κι ολοκληρωτικό πολιτικό καθεστώς, ν' αντισταθούν στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό των πολυεθνικών, νομίζω πως μπορούμε κι εμείς, οι...PIIGS, με την σειρά μας, μέσα σ' ένα έστω και φορμαλιστικά φιλελεύθερο πολιτικό περιβάλλον, να αντισταθούμε στον "επιθετικό εκπολιτισμό" μας, που επιχειρείται απ' τα ίδια νεοφιλελεύθερα, νεοταξικά οικονομικοπολιτικά κέντρα (παρα)εξουσίας.




* Kim Kyong-Dong, "Confucianism and Capitalism Development in East Asia", μτφ. Α. Μελίστα, στο: L. Sklair(επιμ.), Capitalism and Development, εκδ. Taylor & Francis Publishing Services Ltd, σ. 87-106.

** περ. Έψιλον, "Μην πληρώνετε", στην εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, φ. 23/5/2010.

*** ό.π.

Δεν υπάρχουν σχόλια: